Дар таърихи давлатдории ҳар миллат шахсиятҳое фаъолият мекунанд, ки кору пайкор, ҷаҳонбинӣ ва муносибати онҳо ба иҷрои вазифаҳои давлатӣ мавриди таваҷҷуҳи ҷомеа қарор мегирад. Масъулияти роҳбарӣ, пеш аз ҳама, бо дарки манфиатҳои ҷамъиятӣ, эҳтиром ба арзишҳои миллӣ, риояи қонун, муносибати масъулона ба шаҳрвандон ва талош барои беҳтар намудани шароити зиндагии мардум алоқаманд мебошад. Аз ин рӯ, дар арзёбии фаъолияти ҳар як роҳбар на танҳо мақому мансаби ӯ, балки тарзи муносибат бо ҷомеа, натиҷаҳои фаъолияти идорӣ ва саҳми ӯ дар ҳалли масъалаҳои иҷтимоию иқтисодӣ аҳаммияти муҳим доранд.

Дар ин замина, фаъолияти давлатии Рустами Эмомалӣ, Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Раиси шаҳри Душанбе, ҳамчун намояндаи насли нави роҳбарони кишвар, аз ҷиҳати масъулияти идорӣ, ташаббусҳои шаҳрсозӣ, муносибат ба масъалаҳои иҷтимоӣ ва нақши ҷавонон дар идоракунии давлатӣ қобили баррасӣ мебошад. Муҳтарам Рустами Эмомалӣ 19 декабри соли 1987 таваллуд шудааст. Ӯ дар синни нисбатан ҷавон ба иҷрои вазифаҳои масъули давлатӣ ҷалб гардида, дар марҳилаҳои гуногуни фаъолияти худ дар сохторҳои идоракунии давлатӣ таҷриба андӯхтааст. Фаъолияти ӯ, аз ҷумла, бо роҳбарии мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе ва иҷрои вазифаҳои Раиси Маҷлиси миллӣ алоқаманд аст.

Мавқеи роҳбар дар ҷомеа танҳо бо салоҳиятҳои расмӣ муайян намегардад. Муносибат ба шаҳрвандон, фарҳанги муошират, қобилияти шунидани андешаҳои гуногун ва таваҷҷуҳ ба мушкилоти рӯзмарраи аҳолӣ низ аз меъёрҳои муҳими роҳбарии масъулона ба шумор мераванд. Хоксорӣ дар ин раванд на танҳо хусусияти ахлоқӣ, балки яке аз унсурҳои фарҳанги муосири идоракунӣ мебошад.

Хоксорӣ аз қадим дар фарҳангу тамаддуни тоҷикон ҳамчун яке аз сифатҳои неки инсонӣ эътироф гардидааст. Дар осори бузургони адабиёти классикии форсу тоҷик, аз ҷумла Саъдии Шерозӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ ва дигар мутафаккирон, масъалаҳои фурӯтанӣ, адолат, эҳтиром ба инсон ва масъулияти соҳибмансабон ҷойгоҳи муҳим доранд.

Дар фарҳанги давлатдорӣ низ хоксорӣ бо маънои эҳтиром ба шаъну шарафи шаҳрвандон, худдорӣ аз худнамоӣ ва дарки амиқи масъулияти иҷтимоӣ алоқаманд аст. Роҳбаре, ки вазифаи худро пеш аз ҳама ҳамчун масъулият дар назди ҷомеа мефаҳмад, бояд ба масъалаҳои мардум бо диққат муносибат намуда, барои ҳалли онҳо аз имкониятҳои қонунии худ истифода барад.

Дар баррасии фаъолияти Рустами Эмомалӣ масъалаи муносибати роҳбар бо ҷомеа аҳаммияти махсус пайдо мекунад. Боздидҳои корӣ аз иншооти сохташаванда, шиносоӣ бо фаъолияти муассисаҳои иҷтимоӣ, иштирок дар чорабиниҳои шаҳрӣ ва мулоқот бо намояндагони соҳаҳои гуногун аз шаклҳои робитаи мақомоти шаҳр бо ҷомеа мебошанд.

Чунин робитаҳо дар сурате самаранок мегарданд, ки натиҷаи онҳо ба ҳалли масъалаҳои мушаххас, беҳтар шудани сифати хизматрасониҳо ва тақвияти масъулияти мақомоти дахлдор мусоидат намояд.

Аз нигоҳи идоракунии муосир, наздикӣ ба мардум танҳо ҳузур доштан дар миёни шаҳрвандон нест. Он, пеш аз ҳама, маънои дастрас будани роҳҳои муроҷиат, шунидани пешниҳодҳо, баррасии шикоятҳо, қабули қарорҳои асоснок ва таъмини иҷрои онҳоро дорад. Маҳз ҳамин омилҳо метавонанд эътимоди шаҳрвандонро ба фаъолияти сохторҳои давлатӣ тақвият бахшанд.

Ҷавонӣ дар идоракунии давлатӣ ҳам имконият ва ҳам масъулияти ҷиддӣ мебошад. Аз як тараф, неруи ҷавонӣ метавонад ба ҷорӣ намудани усулҳои нави кор, истифодаи технологияҳои муосир, ташаббускорӣ ва суръат бахшидан ба равандҳои идорӣ мусоидат намояд. Аз ҷониби дигар, иҷрои вазифаҳои давлатӣ дониш, таҷриба, таҳлил, сабру таҳаммул ва қобилияти қабули қарорҳои мураккабро талаб мекунад.

Рустами Эмомалӣ дар давраи фаъолияти худ вазифаҳои гуногуни давлатиро иҷро намуда, аз соли 2017 роҳбарии шаҳри Душанберо ба уҳда дорад. Аз соли 2020 фаъолияти ӯ ҳамзамон бо роҳбарии Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон алоқаманд мебошад.

Ин ду самти фаъолият аз рӯйи хусусият ва масъулият фарқ мекунанд. Роҳбарии пойтахт бештар ба масъалаҳои рушди шаҳр, инфрасохтор, хизматрасониҳои коммуналӣ, маориф, тандурустӣ, нақлиёт, ободонӣ ва муҳити зист вобаста аст. Дар баробари ин, фаъолияти Раиси Маҷлиси миллӣ бо раванди қонунгузорӣ, фаъолияти палатаи болоии парламент ва масъалаҳои муҳими низоми намояндагии давлатӣ иртибот дорад.

Бояд гуфт, ки иҷрои чунин вазифаҳо зарурати ҳамоҳангсозии фаъолияти сохторҳои гуногун, истифодаи таҷрибаи мутахассисон ва таҳлили пайвастаи натиҷаҳои қарорҳои қабулшударо ба миён мегузорад.

Барои ҷавонони кишвар омӯзиши таҷрибаи роҳбарони насли нав метавонад аз он ҷиҳат муҳим бошад, ки фаъолияти давлатӣ танҳо бо доштани мансаб маҳдуд намешавад. Он масъулияти ҳаррӯза, омӯзиши доимӣ, қобилияти кор бо ҷомеа ва дарки оқибатҳои қарорҳои идориро талаб мекунад.

Душанбе ҳамчун маркази сиёсӣ, иқтисодӣ, илмӣ, фарҳангӣ ва маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳаёти давлату ҷомеа нақши муҳим дорад. Рушди пойтахт на танҳо барои сокинони он, балки барои муаррифии имкониятҳои иқтисодӣ, фарҳангӣ ва сайёҳии тамоми кишвар аҳаммият дорад.

Дар солҳои охир дар шаҳри Душанбе корҳои сохтмонӣ ва ободонӣ, таҷдиди роҳҳо, бунёди биноҳои маъмурӣ, муассисаҳои таълимӣ, иншооти фарҳангӣ, боғҳо ва дигар объектҳои инфрасохторӣ идома ёфтаанд. Ин равандҳо ба тағйир ёфтани симои меъмории шаҳр ва густариши имкониятҳои хизматрасонӣ мусоидат мекунанд.

Фаъолияти мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе таҳти роҳбарии Рустами Эмомалӣ яке аз ҷузъҳои муҳими идоракунӣ ва ҳамоҳангсозии чунин равандҳо мебошад. Ҳамзамон, рушди шаҳр натиҷаи фаъолияти муштараки сохторҳои давлатӣ, муҳандисону меъморон, сохтмончиён, соҳибкорон, сармоягузорон ва сокинони пойтахт аст.

Шаҳри муосир танҳо аз биноҳои баландошёна ва кӯчаҳои васеъ иборат нест. Пешрафти воқеии он бо сифати зиндагии сокинон, дастрасии аҳолӣ ба муассисаҳои таълимӣ ва тиббӣ, нақлиёти ҷамъиятӣ, оби тоза, муҳити солим, ҷойҳои истироҳат ва имкониятҳои иқтисодӣ муайян мегардад.

Аз ин рӯ, дар баробари корҳои сохтмонӣ, масъалаҳои ҳифзи муҳити зист, нигоҳдории мероси таърихию фарҳангӣ, рушди инфрасохтори сабз ва дастрасии баробари шаҳрвандон ба хизматрасониҳои иҷтимоӣ низ аҳаммияти аввалиндараҷа доранд.

Ободонии Душанбе бояд ҳамчун раванди пайвастаи рушди устувор баррасӣ гардад. Дар ин раванд нигоҳ доштани тавозуни байни сохтмони иншооти нав, ҳифзи фазои сабз, талаботи нақлиётӣ ва манфиатҳои сокинон яке аз вазифаҳои муҳим мебошад.

Яке аз масъалаҳои муҳим дар фаъолияти роҳбарони давлатӣ муносибат бо инсон мебошад. Ҳар як шаҳрванд, новобаста аз касбу кор, синну сол, вазъи иҷтимоӣ ва мақоми худ, ҳуқуқ дорад, ки муроҷиат ва андешаи ӯ бо эҳтиром қабул ва дар доираи қонун баррасӣ гардад.

Дар ҷомеае, ки фарҳанги муоширати солим ва эҳтироми тарафайн ташаккул ёфтааст, ҳамкории мақомоти давлатӣ бо шаҳрвандон низ самараноктар мегардад.

Муаллим, табиб, олим, муҳандис, сохтмончӣ, соҳибкор ва корманди одӣ ҳар кадом дар рушди ҷомеа саҳми муайян доранд. Эътирофи заҳмати онҳо ва фароҳам овардани шароити мусоид барои фаъолияти касбӣ аз вазифаҳои муҳими сиёсати иҷтимоӣ ба ҳисоб меравад.

Дар ин замина, таваҷҷуҳи мақомоти пойтахт ба рушди муассисаҳои таълимӣ, тандурустӣ, варзишӣ ва фарҳангӣ метавонад ҳамчун ҷузъи сиёсати баланд бардоштани сифати зиндагии аҳолӣ мавриди таҳлил қарор гирад.

Махсусан, рушди соҳаҳои маориф ва тандурустӣ барои ояндаи шаҳр аҳаммияти стратегӣ дорад. Мактабҳои муосир, кӯдакистонҳои дорои шароити муносиб, муассисаҳои тиббии дастрас ва марказҳои фарҳангиву варзишӣ на танҳо иншооти иҷтимоӣ, балки сармоягузорӣ ба рушди инсон мебошанд.

Маҳз инсон - дониш, саломатӣ, маърифат, ҷаҳонбинӣ ва қобилияти эҷодкории ӯ сарвати асосии ҳар ҷомеа мебошад.

Ҷавонон неруи созанда ва захираи муҳими рушди ояндаи Тоҷикистон ба ҳисоб мераванд. Дар шароити ҷаҳонишавӣ, рақамикунонии иқтисодиёт ва рушди босуръати илму технология талабот ба дониш, малакаҳои касбӣ ва қобилияти навоварии ҷавонон пайваста меафзояд.

Дар чунин шароит фаъолияти намояндагони насли ҷавон дар вазифаҳои масъули давлатӣ метавонад таваҷҷуҳро ба масъалаҳои омодасозии кадрҳо, баланд бардоштани фарҳанги идоракунӣ ва иштироки ҷавонон дар ҳаёти ҷамъиятӣ бештар намояд.

Таҷрибаи фаъолияти давлатии Рустами Эмомалӣ низ метавонад аз нигоҳи пайванди ҷавонӣ бо масъулияти идорӣ омӯхта шавад. Вале барои ҳар ҷавон муҳим аст, ки муваффақияти касбиро на танҳо бо мақоми ишғолкарда, балки бо дониш, меҳнат, ахлоқи касбӣ ва натиҷаҳои фаъолияти худ пайванд диҳад.

Ҷавони соҳибмаърифат бояд мустақилона андеша кунад, қобилияти таҳлил дошта бошад, ба қонун эҳтиром гузорад ва дар ҳалли масъалаҳои ҷомеа фаъолона иштирок намояд.

Барои тарбияи чунин насл рушди муассисаҳои таълимӣ, дастгирии таҳқиқоти илмӣ, фароҳам овардани имкониятҳои касбомӯзӣ ва истифодаи самараноки неруи зеҳнии ҷавонон аҳаммияти хосса дорад.

Рушди шаҳри Душанбе бо пешрафти илм ва маориф робитаи мустақим дорад. Пойтахт маркази фаъолияти донишгоҳҳо, муассисаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ, марказҳои инноватсионӣ ва сохторҳои муҳими зеҳнии кишвар мебошад.

Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва муассисаҳои илмии он дар омодасозии мутахассисон, анҷом додани таҳқиқоти бунёдӣ ва амалӣ, рушди тафаккури илмӣ ва пешниҳоди роҳҳои ҳалли масъалаҳои иқтисодию иҷтимоӣ саҳм мегузоранд.

Дар шароити рушди шаҳрҳои муосир истифодаи дастовардҳои илмӣ дар банақшагирии шаҳрсозӣ, идоракунии нақлиёт, сарфаи неруи барқ, ҳифзи муҳити зист ва баланд бардоштани сифати хизматрасониҳо аҳаммияти рӯзафзун пайдо мекунад.

Масалан, таҳлили математикӣ ва моделсозии компютерӣ метавонанд барои омӯзиши ҳаракати нақлиёт, пешгӯии афзоиши аҳолӣ, муайян намудани талабот ба инфрасохтор ва истифодаи самараноки захираҳои шаҳрӣ мусоидат намоянд.

Ҳамкории мақомоти шаҳр бо донишгоҳҳо ва муассисаҳои илмӣ имконият медиҳад, ки қарорҳои идорӣ бештар ба маълумоти таҳлилӣ, натиҷаҳои таҳқиқот ва таҷрибаи илмӣ такя кунанд.

Аз ин нуқтаи назар, пайванди илм бо идоракунии шаҳр яке аз самтҳои муҳими рушди минбаъдаи Душанбе ба шумор меравад.

Дар фарҳанги тоҷикон хоксорӣ ҳамеша дар баробари дониш, хирад, инсондӯстӣ ва адолат ҷойгоҳи баланд доштааст. Ин сифат дар муносибатҳои инсонӣ ба эҳтироми тарафайн, таҳаммулпазирӣ ва худдорӣ аз такаббур мусоидат мекунад.

Дар фаъолияти роҳбарӣ хоксорӣ бояд бо масъулиятшиносӣ, қонунмеҳварӣ ва қобилияти қабули қарорҳои одилона ҳамроҳ бошад. Зеро танҳо муносибати нек барои ҳалли масъалаҳои мураккаби идоракунӣ кофӣ нест. Он бояд бо дониш, таҷриба, назорати иҷрои қарорҳо ва натиҷаҳои мушаххас тақвият ёбад.

Дар бораи шахсият ва фаъолияти Рустами Эмомалӣ низ метавон аз ҳамин меъёрҳо сухан гуфт. Муносибат ба мардум, иштирок дар чорабиниҳои ҷамъиятӣ ва таваҷҷуҳ ба рушди шаҳр ҷанбаҳое мебошанд, ки барои таҳлили фарҳанги роҳбарии ӯ замина фароҳам меоранд.

Дар айни замон, эътимоди ҷомеа ба ҳар роҳбар дар раванди фаъолияти пайваста ва дар асоси таҷрибаи воқеии шаҳрвандон ташаккул меёбад. Аз ин рӯ, барои таҳкими он шаффофият, ҳисоботдиҳӣ, муносибати одилона ва иҷрои босифати вазифаҳои давлатӣ аҳаммияти ҳалкунанда доранд.

Таърихи давлатдории тоҷикон собит менамояд, ки пешрафти ҷомеа ба ҳамкории наслҳо, ҳифзи арзишҳои миллӣ ва истифодаи таҷрибаи гузашта дар баробари навовариҳои замони муосир вобаста мебошад.

Насли калонсол таҷрибаи ҳаётӣ ва идорӣ дорад, насли ҷавон бошад, метавонад бо донишҳои нав, ҷаҳонбинии тоза ва истифодаи технологияҳои муосир ба рушди ҷомеа саҳм гузорад. Ҳамбастагии ин ду неру барои идоракунии самаранок ва рушди устувори давлат аҳаммияти муҳим дорад.

Фаъолияти Рустами Эмомалӣ дар сохторҳои давлатӣ яке аз намунаҳои иштироки намояндагони насли ҷавон дар равандҳои муҳими идоракунии кишвар мебошад. Омӯзиши чунин таҷрибаҳо метавонад барои баррасии масъалаҳои омодасозии кадрҳои роҳбарикунанда, фарҳанги хизмати давлатӣ ва нақши масъулияти шахсӣ дар фаъолияти идорӣ муфид бошад.

Хизмат ба мардум пеш аз ҳама маънои иҷрои содиқонаи вазифа, эҳтиром ба қонун, истифодаи дурусти имкониятҳои давлатӣ ва талош барои беҳтар намудани зиндагии шаҳрвандонро дорад.

Ҳар як роҳбар, новобаста аз синну сол ва мақоми ишғолкардааш, дар назди ҷомеа масъулият дорад. Маҳз дарки ҳамин масъулият метавонад асоси фаъолияти пурсамар ва муносибати солим миёни давлату шаҳрвандон гардад.

Рустами Эмомалӣ ҳамчун яке аз намояндагони насли ҷавони роҳбарони давлатии Тоҷикистон дар ду самти муҳими идоракунӣ - роҳбарии пойтахт ва фаъолияти парламентӣ масъулият ба уҳда дорад.

Дар баррасии фаъолияти ӯ масъалаҳои рушди Душанбе, беҳтар намудани инфрасохтори шаҳрӣ, таваҷҷуҳ ба соҳаҳои иҷтимоӣ, иштироки ҷавонон дар идоракунии давлатӣ ва фарҳанги муносибат бо ҷомеа ҷойгоҳи муҳим доранд.

Мафҳуми «фарзанди содиқи халқ» дар маънои ахлоқӣ пеш аз ҳама ба шахсе ишора мекунад, ки манфиатҳои ҷомеаро дар фаъолияти худ муҳим мешуморад ва масъулияти хидмат ба мардумро дарк менамояд. Ин арзиш барои ҳар як хизматчии давлатӣ, новобаста аз вазифа ва мақоми ӯ, аҳаммияти умумӣ дорад.

Дар ниҳоят, хоксорӣ, дониш, масъулиятшиносӣ, эҳтиром ба инсон ва меҳнати пайваста арзишҳое мебошанд, ки бояд дар фарҳанги роҳбарӣ ҷойгоҳи устувор дошта бошанд. Рушди давлат ва ободии Ватан низ маҳз аз фаъолияти масъулонаи роҳбарон, меҳнати созандаи шаҳрвандон ва ҳамкории тамоми қишрҳои ҷомеа вобаста аст.

 

Фарҳод МУРОДЗОДА,

ассистенти кафедраи математикаи олии ДДМИТ