Дар тӯли таърихи чандҳазорсолаи худ миллати тоҷик ҳамчун миллати соҳибфарҳанг, сулҳдӯст ва боахлоқ шинохта шудааст. Асоси ин шинохт, пеш аз ҳама, ба арзишҳои маънавие такя мекунад, ки аз насл ба насл интиқол ёфтаанд. Яке аз муҳимтарин ва ҷовидонатарин арзишҳои маънавии тоҷикон шиори «Гуфтори нек, пиндори нек, рафтори нек» мебошад. Ин шиор, ки реша дар тамаддуни бостонии ориёӣ дорад, то имрӯз ҳамчун меъёри зиндагии шоиста ва ҷомеаи солим хизмат мекунад. Дар Паёми навбатии Пешвои миллат ба Маҷлиси Олӣ низ ба чунин арзишҳои миллӣ ва умумибашарӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир гардида, онҳо ҳамчун омили асосии таҳкими давлатдорӣ, ваҳдати миллӣ ва рушди устувори ҷомеа арзёбӣ шуданд.

Шиори «Гуфтори нек, пиндори нек, рафтори нек» танҳо як ҷумлаи ахлоқӣ нест, балки фалсафаи пурраи зиндагӣ мебошад. Ин андеша ҳанӯз дар таълимоти «Авесто» ҳамчун асоси камолоти инсонӣ баён гардида буд. Дар он таълимот инсон бояд бо андешаи пок, сухани рост ва амали нек зиндагӣ кунад, то дар ҷомеа сулҳ, адолат ва ҳамдигарфаҳмӣ ҳукмрон бошад. Ин фалсафа баъдан дар фарҳанг, адабиёт ва суннатҳои миллии тоҷикон ҷойгоҳи устувор пайдо кард.

Дар тамоми давраҳои таърихӣ, аз давраи давлатдории Сомониён то замони муосир ин арзишҳо ҳамчун роҳнамои зиндагии иҷтимоӣ хизмат намудаанд. Ҳатто дар шароити душвори таърихӣ, миллати тоҷик маҳз бо такя ба ахлоқи нек, хирад ва сабру таҳаммул тавонист ҳастии худро ҳифз намояд.

ГУФТОРИ НЕК - СУХАНИ СОЗАНДА ВА МУТТАҲИДКУНАНДА

Гуфтори нек дар фарҳанги тоҷик ҷойгоҳи махсус дорад. Сухан ҳамчун василаи таъсиррасонӣ ба тафаккур ва рафтори инсон ҳамеша бо эҳтиром ва масъулият истифода мешуд. Бузургони адабиёти классикӣ суханро ҳамчун неруи бузурги созанда медонистанд. Рӯдакӣ бо сухани нарм дилҳоро тасхир мекард, Фирдавсӣ бо каломи ростин ҳисси ватандӯстиро бедор менамуд, Саъдӣ мардумро ба инсондӯстӣ ва ахлоқи ҳамида даъват мекард.

Имрӯз, дар асри технология ва иттилоот, қудрати сухан боз ҳам бештар гардидааст. Як ҷумла метавонад фазои иҷтимоиро тағйир диҳад. Аз ин рӯ, Паёми Пешвои миллат ҷомеаро ба истифодаи сухани масъулона, ростқавлона ва созанда ҳидоят менамояд. Гуфтори нек омили таҳкими ваҳдати миллӣ, суботи ҷомеа ва рушди фарҳанги муколама мебошад.

ПИНДОРИ НЕК - АСОСИ ТАФАККУРИ СОЗАНДА

Пиндори нек сарчашмаи ҳама гуна гуфтору рафтори инсон аст. Агар андеша солим бошад, амал низ солим хоҳад буд. Тафаккури нек инсонро ба донишандӯзӣ, худшиносӣ ва эҳтироми арзишҳои миллӣ ҳидоят мекунад. Дар Паёми Пешвои миллат ба зарурати ташаккули тафаккури нав, ҷаҳонбинии муосир ва ҳисси баланди масъулияти шаҳрвандӣ таваҷҷуҳи хос зоҳир гардид.

Имрӯз рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии кишвар бевосита аз сатҳи тафаккури шаҳрвандон вобаста аст. Ҷомеае, ки дорои пиндори нек аст, метавонад мушкилотро бо роҳи сулҳомез ҳал намояд, навовариро қабул кунад ва ба оянда бо умед назар андозад. Пиндори нек, инчунин, заминаи таҳкими фарҳанги таҳаммулпазирӣ ва ҳамзистии осоишта мебошад.

РАФТОРИ НЕК - ТАҶАССУМИ АМАЛИИ АРЗИШҲО

Рафтори нек натиҷаи табиии гуфтору пиндори нек мебошад. Амали нек дар муносибати инсон бо ҷомеа, давлат ва табиат ифода меёбад. Меҳнати ҳалол, эҳтиром ба қонун, адолат дар рафтор ва масъулиятшиносӣ нишонаҳои асосии рафтори нек ба ҳисоб мераванд. Пешвои миллат дар Паёми худ таъкид намуданд, ки рушди кишвар танҳо дар шароите имконпазир аст, ки ҳар як шаҳрванди он вазифаи худро бо масъулияти баланд иҷро намояд.

Имрӯз Тоҷикистон марҳилаи муҳими рушди устуворро паси сар мекунад. Дар ин марҳила рафтори нек, интизоми ҷамъиятӣ ва эҳтиром ба манфиатҳои миллӣ аҳамияти ҳалкунанда доранд. Танҳо бо амали нек метавон эътимоди ҷомеаро тақвият бахшид ва ба ҳадафҳои стратегӣ ноил гардид.

НАҚШИ ШИОР ДАР ТАРБИЯИ НАСЛИ ҶАВОН

Шиори «Гуфтори нек, пиндори нек, рафтори нек» барои тарбияи насли ҷавон аҳамияти махсус дорад. Ҷавонон ҳамчун қувваи пешбарандаи ҷомеа бояд ин арзишҳоро роҳнамои зиндагии худ қарор диҳанд. Дар шароити ҷаҳонишавӣ, ки фарҳангҳои гуногун ба зеҳни ҷавонон таъсир мерасонанд, ҳифзи арзишҳои миллӣ ва ахлоқӣ аҳамияти аввалиндараҷа пайдо мекунад.

Паёми Пешвои миллат ҷавононро ба ватандӯстӣ, худшиносӣ ва пайравӣ аз суннатҳои неки ниёгон даъват менамояд. Ин даъват идомаи мантиқии ҳамон фалсафаи қадимист, ки инсон бояд бо гуфтор, пиндор ва рафтори нек зиндагӣ кунад.

АҲАМИЯТИ ШИОР ДАР РУШДИ ҶОМЕАИ МУОСИР

Дар ҷомеаи муосир, ки бо мушкилоти гуногуни иҷтимоӣ ва маънавӣ рӯ ба рӯ аст, ин шиори ҷовидона метавонад ҳамчун василаи муътадилсозандаи муносибатҳои ҷамъиятӣ хизмат кунад. Он мардумро ба ҳамдигарфаҳмӣ, таҳаммулпазирӣ ва эҳтироми мутақобил даъват менамояд. Таҷрибаи таърихӣ нишон медиҳад, ки ҳар гоҳ ҷомеа ба ин арзишҳо такя намудааст, ба субот ва пешрафт ноил гардидааст.

Паёми Пешвои миллат ин ҳақиқатро бори дигар таъкид намуда, нишон медиҳад, ки рушди воқеӣ танҳо дар заминаи ахлоқи баланд ва фарҳанги шаҳрвандӣ имконпазир аст.

Дар маҷмуъ, «Гуфтори нек, пиндори нек, рафтори нек» на танҳо шиори ахлоқӣ, балки барномаи зиндагии миллати тоҷик мебошад. Ин арзишҳо моро аз гузашта ба имрӯз овардаанд ва дар оянда низ ҳамчун чароғи роҳнамо хизмат хоҳанд кард. Имрӯз вазифаи ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон аст, ки ин шиорро на танҳо дар сухан, балки дар амал татбиқ намояд.

Танҳо бо такя ба гуфтори нек, пиндори нек ва рафтори нек метавон ҷомеаи мутамаддин, давлати ободу пешрафта ва ояндаи дурахшони миллатро таъмин намуд. Паёми Пешвои миллат моро маҳз ба ҳамин роҳи созанда ва инсонгароёна ҳидоят мекунад.

 

Акобирзода Абутолиби Мирзоҳимат,

ассистенти кафедраи иқтисоди корхонаҳо ва соҳибкории ДДМИТ