Наврӯз яке аз ҷашнҳои қадимтарин ва дӯстдоштатарини мардуми тоҷик ба ҳисоб меравад. Ин ҷашн ҳар сол рӯзи 21 март таҷлил карда мешавад ва оғози фасли баҳор, бедории табиат ва соли нави аҷдодии моро ифода мекунад. Наврӯз на танҳо як ид, балки рамзи сулҳу дӯстӣ, навсозӣ ва умеди зиндагии нав мебошад.

Наврӯз таърихи бисёр қадима дорад. Олимон бар он ақидаанд, ки ин ҷашн зиёда аз се ҳазор сол пеш ба вуҷуд омадааст. Мардуми қадим ин рӯзро ҳамчун оғози соли нав ҷашн мегирифтанд, зеро дар ҳамин вақт шабу рӯз баробар мешавад ва табиат аз нав зинда мегардад. Дарахтон сабз мешаванд, гулҳо мешукуфанд ва зиндагӣ ба давраи нави худ ворид мешавад.

Дар Тоҷикистон Наврӯз бо шукӯҳу шаҳомати хоса таҷлил мегардад. Пеш аз фаро расидани ид мардум хонаҳои худро тоза мекунанд, ҳавлӣ ва кӯчаҳоро обу рӯб мекунанд ва барои истиқболи баҳор омодагӣ мегиранд. Ин амал рамзи покӣ, навшавӣ ва оғози зиндагии тоза мебошад.

Яке аз анъанаҳои зебои Наврӯз омода кардани ҳафтсин ё ҳафтшин аст. Дар рӯи дастархон ҳафт намуди маҳсулоте гузошта мешавад, ки бо ҳарфи “с” ё “ш” оғоз меёбанд, масалан: себ, сирко, суманак, сабза ва ғайра. Ин рамзи фаровонӣ, баракат ва саломатӣ мебошад.

Ғайр аз ин, дар рӯзҳои Наврӯз мардум таомҳои миллӣ омода мекунанд. Машҳуртарин таоми идона суманак мебошад, ки аз гандум тайёр карда мешавад. Суманак рамзи фаровонӣ ва баракат аст. Пухтани суманак одатан шабона бо суруду рақсу шодӣ баргузор мешавад.

Дар рӯзҳои Наврӯз инчунин бозиҳои миллӣ ва чорабиниҳои фарҳангӣ баргузор мегарданд. Бозиҳо ба монанди гуштингирӣ, аспдавонӣ ва дигар мусобиқаҳои варзишӣ ташкил карда мешаванд. Ин чорабиниҳо рӯҳияи дӯстӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва шодиро дар байни мардум тақвият медиҳанд.

Имрӯз Наврӯз на танҳо дар Тоҷикистон, балки дар бисёр кишварҳои ҷаҳон ҷашн гирифта мешавад. Соли 2010 Созмони Милали Муттаҳид Наврӯзро ҳамчун ҷашни байналмилалӣ эътироф намуд. Ин нишон медиҳад, ки Наврӯз ҷашни сулҳ, дӯстӣ ва рафоқати байни халқҳо мебошад.

Хулоса, Наврӯз ҷашни хеле муҳим ва пурмазмун аст, ки аз фарҳанг ва таърихи бойи халқи тоҷик шаҳодат медиҳад. Ин ид мардумро ба некӣ, меҳрубонӣ ва эҳтироми табиат даъват мекунад. Наврӯз рамзи оғози ҳаёти нав, умед ва хушбахтии инсонҳо мебошад.

 

Маъруф Саъдуллозода -

донишҷӯи соли аввал,

ихтисоси 1-25010728