Ҳар як миллатро метавон аз рӯйи таърих, фарҳанг, забон ва арзишҳои маънавии он шинохт, аммо ояндаи онро аз рӯйи насли ҷавонаш метавон тасаввур кард. Зеро ҷавонон на танҳо идомадиҳандагони роҳи гузаштагон, балки меъморони зиндагии фардо низ мебошанд. Дар чашмони ҷавонон орзуҳои миллат, дар андешаи онҳо неруи созандагии ҷомеа ва дар дастони онҳо имконияти бунёди ояндаи ободу осуда таҷассум меёбад. Бесабаб нест, ки мегӯянд: «Агар хоҳӣ ояндаи миллатро бишносӣ, ба ҷавонони он нигар».

Ҷавонӣ баҳори умри инсон аст. Ин давраест, ки дар қалби инсон орзуҳо мешукуфанд, андешаҳо шакл мегиранд ва роҳи зиндагӣ муайян мешавад. Ҷавон метавонад бо як андешаи созанда роҳи нави пешрафтро боз кунад, бо як кашфиёти илмӣ ба зиндагии ҳазорон нафар тағйир ворид созад ва бо як амали нек дар қалби ҷомеа умеду боварӣ бедор намояд. Аммо ҳамаи ин имкониятҳо танҳо дар сурате ба натиҷаи нек мерасанд, ки ҷавонон қадри вақти худро донанд, ба илму дониш рӯ оваранд ва барои расидан ба мақсадҳои худ аз талошу меҳнат даст накашанд.

Ояндаи ҳар давлат на танҳо аз сарватҳои зеризаминӣ, биноҳои баландошёна ва роҳҳои обод, балки пеш аз ҳама аз сатҳи дониш, маърифат ва масъулиятшиносии шаҳрвандони он вобаста аст. Сарвати ҳақиқии давлат инсонҳои донишманд, соҳибмаърифат, меҳнатдӯст ва масъулиятшиноси он мебошанд. Мамлакате, ки ҷавононаш дониш меомӯзанд, илм меофаранд, технологияҳои навро аз худ мекунанд ва барои беҳбудии ҷомеа мекӯшанд, барои расидан ба пешрафти устувор имкониятҳои бештар дорад. Аз ин рӯ, таваҷҷуҳ ба ҷавонон танҳо ғамхорӣ ба як гурӯҳи аҳолӣ нест, балки ғамхорӣ ба ояндаи тамоми миллат мебошад.

Дар ин маврид суханони бузургони илму адаб моро ба андеша водор месозанд. Абӯалӣ ибни Сино бо донишҳои фарогир ва осори гаронбаҳои худ нишон дод, ки меҳнати пайваста ва ҷустуҷӯи илм инсонро ба қуллаҳои баланди маърифат мерасонад. Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ бо сухани ширину ҳикматомези худ ва Фирдавсӣ бо эҳёи хотираи таърихию фарҳангӣ ба наслҳои баъдӣ мероси бузурги маънавӣ гузоштаанд. Осори онҳо ба мо меомӯзад, ки инсон бо дониш, хирад ва эҷод метавонад аз доираи зиндагии шахсии худ берун рафта, ба сарвати маънавии тамоми миллат табдил ёбад.

Ҷавоне, ки имрӯз масъулияти хурдро софдилона иҷро мекунад, фардо метавонад масъулияти бузургро низ ба дӯш гирад. Зеро давлатро танҳо шахсони мансабдор бунёд намекунанд, балки ҳар як шаҳрванде, ки бо меҳнати ҳалол ба ҷомеа нафъ мерасонад, дар ободии он саҳм мегузорад.

Бо вуҷуди ин, роҳи ҷавонон на ҳамеша ҳамвор аст. Баъзан мушкилоти иқтисодӣ, норасоии имкониятҳо, таъсири муҳити носолим ва истифодаи нодурусти вақти холӣ метавонанд ба рушди шахсият монеъ шаванд. Дар чунин шароит муҳим аст, ки ҷавонон ба худ бовар дошта бошанд, аз нокомӣ наҳаросанд ва ҳар як душвориро ҳамчун таҷрибаи зиндагӣ қабул намоянд. Нокомӣ анҷоми роҳ нест; бисёр вақт он оғози фаҳмиши нав ва қадами аввал ба сӯи муваффақият мебошад.

Ҷавонон бояд дарк кунанд, ки ҳеҷ кас наметавонад ба ҷойи онҳо дониш омӯзад, хислати онҳоро ташаккул диҳад ё ояндаи онҳоро комилан бунёд намояд. Падару модар метавонанд роҳнамоӣ кунанд, омӯзгорон метавонанд дари донишро боз намоянд ва давлат метавонад шароити муносиб фароҳам оварад, аммо қадам гузоштан ба роҳи пешрафт аз худи инсон оғоз мешавад. Барои расидан ба мақсад истеъдод муҳим аст, вале меҳнат, интизом ва сабру таҳаммул аксар вақт нақши ҳалкунанда мебозанд.

Ҷавони муосир ҳамчунин бояд дар баробари дониш ва касб соҳиби фарҳанги баланд бошад. Пешрафти ҳақиқӣ танҳо бо дастовардҳои техникӣ чен карда намешавад. Ҷомеае, ки дар он инсонҳо якдигарро эҳтиром мекунанд, ба сухани ҳамдигар гӯш медиҳанд, ҳуқуқи дигаронро эътироф менамоянд ва аз зӯровариву беадолатӣ дурӣ меҷӯянд, барои зиндагии шоиста заминаи устувортар дорад. Аз ин рӯ, ҷавонон бояд на танҳо мутахассисони хуб, балки инсонҳои нек, одил ва ғамхор низ бошанд.

Дар замони рушди технологияҳои муосир имкониятҳои омӯзиш ба маротиб афзудаанд. Ҷавон метавонад тавассути интернет бо донишҳои ҷаҳонӣ шинос шавад, забонҳои хориҷиро омӯзад, барномаҳои компютериро аз худ кунад ва ҳатто лоиҳаҳои илмии худро амалӣ созад. Аммо ин имкониятҳо масъулияти навро низ ба миён меоранд. Зарур аст, ки инсон фарқи байни дониш ва маълумоти бардурӯғро дарк намояд, вақти худро беҳуда сарф накунад ва технологияро ба воситаи рушди ақлу малакаи худ табдил диҳад.

Ҳар як ҷавон бояд дарк намояд, ки рақобати имрӯза на танҳо рақобати байни давлатҳо, балки рақобати дониш, андеша ва қобилияти эҷодкорӣ низ мебошад. Барои он ки Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ ҷойгоҳи устувор дошта бошад, ҷавонони он бояд бо донишҳои муосир мусаллаҳ бошанд, забонҳои хориҷиро омӯзанд ва ҳамзамон решаҳои фарҳангии худро ҳифз намоянд. Ҷаҳонро омӯхтан маънои аз худ бегона шуданро надорад. Баръакс, ҳар қадар инсон ҷаҳонро беҳтар бишиносад, ҳамон андоза метавонад арзиши фарҳанг ва ҳувияти миллии худро амиқтар дарк кунад.

Ҷавонони Тоҷикистон дар назди худ вазифаи бузург доранд: бо дониш ва меҳнат сазовори таърихи миллати худ гарданд, сулҳу ваҳдатро қадр намоянд, ба арзишҳои инсонӣ эҳтиром гузоранд ва барои беҳтар шудани зиндагии мардум саҳм гузоранд. Ҳар як муваффақияти онҳо метавонад ба муваффақияти ҷомеа табдил ёбад. Ҳар як ихтироъ, ҳар як кашфиёт, ҳар як китоби хондашуда ва ҳар як амали неки онҳо қадаме ба сӯи ояндаи равшантар мебошад.

Ҷавонон неруи имрӯза, умеди фардо ва оинаи ояндаи миллатанд. Агар имрӯз қалби онҳо бо муҳаббат ба Ватан, ақли онҳо бо дониш ва дастони онҳо бо меҳнати созанда пайванд дошта бошанд, фардои Тоҷикистон метавонад саршор аз пешрафт, ободӣ ва дастовардҳои нав гардад.

 

Муҳаммадҷон НУРМУҲАММАДЗОДА,

раиси Шурои сарварони факултети менеҷмент ва ҳуқуқи иқтисодии ДДМИТ, донишҷӯи курси 3