Рӯзи дониш яке аз санаҳои муҳими ҳаёти ҳар як хонанда, донишҷӯ, омӯзгор ва умуман ҳар як фарди ҷомеа ба ҳисоб меравад. Ин рӯз оғози роҳи нави донишомӯзӣ, худшиносӣ, маърифат ва созандагӣ мебошад. Ҳар сол оғози соли таҳсил бо умеду орзуҳои нав, садои занги аввал ва чеҳраҳои хандону пурмеҳри хонандагон оғоз мегардад.

Дониш дар ҳаёти инсон нақши бузург дорад. Агар инсон дониш дошта бошад, метавонад роҳи дурусти зиндагии худро интихоб кунад, ҷаҳонро беҳтар бишиносад ва барои ҷомеа шахси муфид гардад. Аз ин ҷост, ки донишро ба чароғ монанд мекунанд. Чароғ торикиро равшан месозад ва дониш низ роҳи инсонро аз ҷаҳолату нодонӣ ба сӯи маърифат ва камолот равшан мекунад.

Мавзуи «Дониш андар дил чароғи равшан аст» моро водор месозад, ки ба қадри илму маърифат бештар расем. Дониш инсонро ба андешаронӣ, ҷустуҷӯ, эҷодкорӣ ва масъулиятшиносӣ роҳнамоӣ мекунад. Шахси донишманд метавонад мушкилотро бо ақлу хирад ҳал намояд ва дар рушди ҷомеа саҳми арзанда гузорад.

Дар ин маврид, суханони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аҳамияти хос доранд. Дар суханронии худ ба муносибати Рӯзи дониш ва Дарси сулҳ, ки 31 августи соли 2026 баргузор гардид, таъкид намуданд: «Мо бояд ҳамқадами замон бошем, омӯзишу истифодаи технологияҳои муосирро дар сатҳи баланд ба роҳ монем ва ҳамеша дар хотир дошта бошем, ки танҳо дар заминаи маорифи фаъолу фарогир ва пешрав метавонем дар ҷаҳони муосир ҷойгоҳи шоиста пайдо намоем».

Ин андеша барои насли ҷавон аҳамияти калон дорад. Ҷаҳони имрӯза босуръат тағйир меёбад. Илм ва техника рӯз ба рӯз рушд мекунанд, технологияҳои рақамӣ ба соҳаҳои гуногуни ҳаёт ворид мешаванд ва барои ҳар як инсон зарурати омӯзиши пайваста ба миён меояд. Аз ин рӯ, хонандаи имрӯз бояд на танҳо донишҳои дарсӣ, балки малакаҳои муосирро низ аз худ намояд.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар суханронии мазкур ба масъалаи баланд бардоштани сифати таҳсилот низ таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуда, зарурати такмили маҳорати касбии омӯзгорон, истифодаи усулҳои пешқадами таълиму тарбия, таҳияи китобҳои дарсии насли нав ва бо технологияҳои муосир таъмин намудани синфхонаю озмоишгоҳҳоро таъкид намуданд.

Ин ғамхорӣ нисбат ба соҳаи маориф аз он шаҳодат медиҳад, ки таълиму тарбияи насли наврас яке аз самтҳои муҳими рушди ҷомеа мебошад. Мактаб бояд ҷойе бошад, ки дар он хонанда на танҳо дониш гирад, балки ҳамчун шахси босавод, боодоб, ватандӯст ва масъулиятшинос ба камол расад.

Дар роҳи ба даст овардани дониш нақши омӯзгор хеле бузург аст. Омӯзгор чароғи роҳи шогирд мебошад. Ӯ бо меҳру муҳаббат, сабру таҳаммул, дониш ва таҷрибаи худ хонандагонро ба роҳи дуруст ҳидоят мекунад. Омӯзгор танҳо хондану навиштан ё қоидаҳои фанни муайянро таълим намедиҳад, балки ба шогирдон андешидан, эҳтиром кардан, масъулият доштан ва ба зиндагӣ омода шуданро меомӯзонад. Аз ин рӯ, эҳтироми омӯзгор ва қадр намудани заҳмати ӯ вазифаи ҳар як хонанда мебошад.

Дар суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон низ ба баланд бардоштани маҳорати касбии омӯзгорон ва такмили ихтисосу бозомӯзии онҳо ҳамчун яке аз вазифаҳои муҳими соҳаи маориф таваҷҷуҳ шудааст.

Яке аз роҳҳои асосии ба даст овардани дониш китобхонӣ мебошад. Китоб инсонро бо ҷаҳони бузурги илм, адабиёт, таърих ва фарҳанг шинос мекунад. Касе, ки китоб мехонад, ҷаҳонбинии васеъ пайдо мекунад, суханаш пурмазмун ва фикраш мустаҳкам мегардад. Хонанда бояд китобро дӯсти худ шуморад. Ҳар рӯз мутолиаи чанд саҳифа метавонад дар оянда донишу ҷаҳонбинии инсонро хеле васеъ кунад. Китоб ба мо аз ҳаёти гузаштагон сабақ медиҳад ва барои сохтани ояндаи беҳтар роҳ нишон медиҳад.

Ояндаи ҳар як давлат ба сатҳи маърифату дониши шаҳрвандони он вобаста мебошад. Ҷавонони донишманд метавонанд дар соҳаҳои гуногун - илм, маориф, тиб, иқтисод, техника, фарҳанг ва дигар самтҳо ба пешрафти кишвар саҳм гузоранд.

Имрӯз барои ҷавонон имкониятҳои зиёди таҳсил ва омӯзиш фароҳам оварда шудаанд. Вазифаи хонандагону донишҷӯён аз он иборат аст, ки ин имкониятҳоро самаранок истифода баранд, хуб таҳсил кунанд, касби дӯстдоштаи худро интихоб намоянд ва барои расидан ба ҳадафҳои худ пайваста кӯшиш кунанд.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар суханрониҳои марбут ба Рӯзи дониш борҳо таъкид кардаанд, ки илму дониш ва маориф барои пешрафти ҷомеа аҳамияти асосӣ доранд. Ин андеша имрӯз низ аҳамияти худро гум накардааст. Дар замони рушди босуръати илм ва технология ҳар қадар сатҳи дониш баланд бошад, ҳамон қадар имкониятҳои инсон барои саҳм гузоштан дар ҷомеа бештар мегарданд.

Маориф яке аз пояҳои асосии рушди давлат мебошад. Бунёди мактабҳои нав, беҳтар намудани шароити таълим, таъмин намудани муассисаҳои таълимӣ бо таҷҳизоти муосир ва баланд бардоштани сатҳи касбии омӯзгорон барои таъмини сифати хуби таҳсилот муҳим мебошанд.

Дар суханронии соли 2026 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъкид карданд, ки баланд бардоштани сифати таҳсилот, истифодаи технологияҳои муосир ва рушди маорифи фаъолу фарогир аз масъалаҳои муҳим ба ҳисоб мераванд. Аз ин рӯ, хонандагони имрӯз бояд ба талаботи замони муосир ҷавобгӯ бошанд. Омӯзиши технологияҳои рақамӣ, забонҳои хориҷӣ, фанҳои дақиқу табиӣ ва рушди малакаҳои эҷодиву таҳлилӣ барои ҷавонон аҳамияти калон доранд.

Дар ҳақиқат, дониш чароғи равшани дил ва роҳнамои зиндагии инсон аст. Он моро аз ҷаҳолат дур карда, ба сӯи маърифат, худшиносӣ ва камолот мебарад. Ҳар як инсон бояд дар тӯли ҳаёти худ пайваста омӯзад, зеро илм ва дониш ҳудуд надоранд.

Рӯзи дониш моро ба оғози як роҳи нави омӯзиш даъват мекунад. Бигзор ҳар як хонанда бо азму иродаи қавӣ ба мактаб ворид шуда, барои гирифтани дониши бештар кӯшиш намояд. Бигзор дар қалби ҳар як ҷавон меҳри китоб, илм, омӯзиш ва Ватан ҳамеша фурӯзон бошад. Чунон ки дар суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъкид шудааст, барои пайдо кардани ҷойгоҳи шоиста дар ҷаҳони муосир мо бояд ҳамқадами замон бошем ва донишҳои муосиру технологияҳоро омӯзем.

Пас, биёед чароғи донишро дар қалби худ ҳамеша фурӯзон нигоҳ дорем, китоб хонем, илм омӯзем, ба омӯзгорон эҳтиром гузорем ва барои ободии Ватани азизамон саҳми худро гузорем.

Дониш чароғ аст, маърифат равшанӣ ва омӯзиш роҳи расидан ба ояндаи дурахшон мебошад.

 

Зарина ДАВЛАТШОЕВА,

дотсенти кафедраи иқтисоди ҷаҳони ДДМИТ