Истиқлолият барои ҳар як миллат арзиши олӣ ва шарти асосии ҳастии давлатдорӣ ба ҳисоб меравад. Он ба миллат имконият медиҳад, ки роҳи мустақили рушди сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва ҳуқуқии худро муайян намуда, барои ояндаи хеш масъулияти комил ба уҳда гирад. Барои мардуми тоҷик Истиқлолияти давлатӣ на танҳо як воқеаи муҳими таърихӣ, балки оғози марҳилаи нави давлатсозӣ ва эҳёи давлатдории миллӣ мебошад.

Имсол Ҷумҳурии Тоҷикистон 35-солагии Истиқлолияти давлатии худро ҷашн мегирад. Ин санаи муқаддас барои ҳар як шаҳрванди кишвар фурсати муносибест, то ба роҳи тайкардаи давлат назар афканем, дастовардҳои даврони соҳибистиқлолиро арзёбӣ намоем ва дар баробари ин, масъулияти худро дар назди Ватан ва наслҳои оянда бештар дарк кунем.

Солҳои аввали Истиқлолият барои Тоҷикистон давраи ниҳоят душвор ва сарнавиштсоз буданд. Кишвар ба мушкилоти сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ гардид ва ҷанги шаҳрвандӣ ба ҳаёти ҷомеа таъсири вазнин расонд. Дар чунин шароити мураккаб масъалаи таъмини сулҳу субот, ҳифзи ягонагии давлат ва барқарор намудани ваҳдати миллӣ аҳамияти ҳаётӣ пайдо кард.

Бо талошҳои пайгиронаи роҳбарияти давлат, аз ҷумла Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон роҳи расидан ба сулҳу ваҳдати миллӣ ва таҳкими давлатдорӣ идома ёфт. Раванди музокироти байни тоҷикон ва ба имзо расидани Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризояти миллӣ дар Тоҷикистон аз муҳимтарин рӯйдодҳои таърихи навини кишвар ба ҳисоб меравад.

Сулҳу ваҳдат барои Тоҷикистон заминаи асосии барқарорсозии иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва сиёсӣ гардид. Кишвар аз давраи харобиҳои ҷанг тадриҷан ба роҳи созандагӣ ва рушди устувор қадам гузошт. Имрӯз сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ аз арзишҳои муҳими ҷомеаи Тоҷикистон ба шумор мераванд.

Агар Истиқлолиятро ҳамчун бинои бузурги давлатдорӣ тасаввур кунем, пас сулҳу ваҳдати миллӣ таҳкурсии устувори он мебошанд. Зеро танҳо дар фазои сулҳу субот метавон иқтисодро рушд дод, илму маорифро пеш бурд, инфрасохторро бунёд кард ва барои зиндагии шоистаи мардум шароити мусоид фароҳам овард.

Яке аз дастовардҳои муҳими даврони соҳибистиқлолӣ ташаккул ва рушди низоми ҳуқуқии миллии Тоҷикистон мебошад. Дар давраи истиқлолияти давлатӣ низоми ҳуқуқии кишвар аз мероси ҳуқуқии даврони Шӯравӣ тадриҷан ба низоми мустақили миллӣ табдил ёфт.

Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун сарчашмаи олии ҳуқуқӣ ҷойгоҳи марказиро ишғол намуд. Қабули Конститутсия барои муайян намудани асосҳои давлатдорӣ, низоми ҳокимияти давлатӣ, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд ва самтҳои асосии рушди ҷомеа аҳамияти таърихӣ дошт.

Конститутсия ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро арзиши олӣ эътироф намуда, принсипи тақсимоти ҳокимияти давлатиро ба ҳокимияти қонунгузор, иҷроия ва судӣ муқаррар кард. Тағйиру иловаҳои минбаъдаи ба Конститутсия воридгардида низ ба такмили заминаҳои сиёсӣ ва ҳуқуқии давлат мусоидат намуданд.

Дар давраи истиқлолият қонунгузории миллӣ ба таври назаррас рушд ёфт. Кодексҳои нав, аз ҷумла Кодекси маданӣ, Кодекси ҷиноятӣ, Кодекси мурофиавии ҷиноятӣ, Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ қабул гардиданд. Дар маҷмӯъ, садҳо қонун ва ҳазорҳо санадҳои зерқонунӣ таҳия ва қабул шуда, заминаҳои ҳуқуқии фаъолияти соҳаҳои гуногуни ҳаёти давлат ва ҷомеа мустаҳкам гардиданд.

Ташаккули низоми мустақили судӣ низ яке аз самтҳои муҳими давлатсозӣ дар даврони истиқлолият мебошад. Ҳамзамон, Тоҷикистон ба як қатор санадҳо ва шартномаҳои байналмилалӣ дар соҳаи ҳуқуқи инсон ҳамроҳ шуда, меъёрҳои онҳоро дар қонунгузории миллӣ инъикос намуд.

Қонунгузории кишвар дар самти ҳифзи ҳуқуқи кӯдак, таъмини баробарҳуқуқии занону мардон, пешгирӣ ва мубориза бо шиканҷа, ҳифзи маълумоти шахсӣ ва дигар самтҳои муҳими иҷтимоӣ низ такмил ёфт.

Таваҷҷуҳ ба баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон низ дар солҳои охир бештар гардид. Эълон гардидани соли 2024 ҳамчун «Соли маърифати ҳуқуқӣ» далели таваҷҷуҳи хосаи давлат ба баланд бардоштани сатҳи донишҳои ҳуқуқии аҳолӣ ва таҳкими фарҳанги ҳуқуқӣ дар ҷомеа мебошад. Зеро ҷомеаи ҳуқуқбунёд танҳо бо қабули қонунҳо бунёд намешавад. Барои волоияти қонун ҳар як шаҳрванд бояд ҳуқуқу уҳдадориҳои худро донад, ҳуқуқи дигаронро эҳтиром кунад ва меъёрҳои қонунро дар зиндагии ҳаррӯза риоя намояд.

Дар давоми 35 соли Истиқлолият Тоҷикистон роҳи пурпечутоби давлатсозӣ ва рушди иҷтимоию иқтисодиро тай намуд. Дар кишвар иншооти муҳими истеҳсолӣ ва иҷтимоӣ бунёд гардида, роҳҳо, неругоҳҳо, муассисаҳои таълимӣ, тандурустӣ ва дигар иншооти инфрасохторӣ сохта шуданд.

Дар баробари рушди дохилӣ, мавқеи Тоҷикистон дар муносибатҳои байналмилалӣ низ таҳким ёфт. Кишвар дар ҳалли масъалаҳои муҳими глобалӣ, аз ҷумла масъалаҳои марбут ба об, ҳифзи пиряхҳо ва тағйирёбии иқлим, мавқеи фаъолро ишғол менамояд.

Ҳамаи ин нишон медиҳад, ки Истиқлолият ба Тоҷикистон имконият дод, то сиёсати дохилӣ ва хориҷии худро мустақилона муайян намуда, манфиатҳои миллии худро дар арсаи байналмилалӣ ҳимоя кунад.

Вақте мо дар бораи Истиқлолият сухан мегӯем, набояд онро танҳо ба як рӯзи таърихӣ маҳдуд кунем. Истиқлолият ҳамарӯза дар эҳтироми қонун, риояи ҳуқуқи дигарон, меҳнати софдилона, ватандӯстӣ ва масъулияти шаҳрвандӣ зоҳир мегардад.

Истиқлолият ба мо озодӣ дод, аммо озодӣ ҳамеша бо масъулият ҳамроҳ аст. Масъулияти мо дар назди Ватан аз он иборат аст, ки барои ободии кишвар, таҳкими сулҳу ваҳдат ва рушди ҷомеа саҳми худро гузорем.

Ҳифзи Истиқлолият танҳо вазифаи давлат нест. Ҳар як шаҳрванд дар назди Ватан масъулият дорад. Донишҷӯ бо хуб таҳсил кардан, омӯзгор бо таълими босифат, табиб бо хизмати содиқона, сохтмончӣ бо бунёди иншооти нав, соҳибкор бо ташкили ҷойҳои корӣ ва ҳар як шаҳрванди дигар бо меҳнати ҳалол метавонад дар пешрафти Тоҷикистон саҳм гузорад. Аз ин рӯ, Истиқлолиятро бояд на танҳо бо сухан, балки бо амал, дониш, меҳнат, ватандӯстӣ ва ободкорӣ ҳифз кард.

Барои ҳар як фарзанди Тоҷикистон Истиқлолият танҳо номи як ҷашни миллӣ нест. Он ифтихор аз Ватан, муҳаббат ба миллат ва эҳсоси масъулият дар назди сарзамини муқаддаси мо мебошад.

Имрӯз мо имконият дорем, ки озодона зиндагӣ кунем, бо забони модарии худ сухан гӯем, фарҳанг ва арзишҳои миллиамонро ҳифз намоем ва Тоҷикистонро ҳамчун давлати соҳибистиқлол дар ҷаҳон муаррифӣ кунем. Ҳамаи ин аз неъматҳои Истиқлолият мебошанд.

35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 9 сентябри соли 2026 таҷлил мегардад, танҳо як ҷашни миллӣ нест. Ин сана рамзи эҳёи давлатдории миллӣ, озодӣ, соҳибихтиёрӣ, сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва роҳи тайкардаи мардуми тоҷик дар давоми зиёда аз се даҳсола мебошад.

Имрӯз мо бояд дарк намоем, ки ояндаи Тоҷикистон аз сатҳи масъулиятшиносӣ, дониш, меҳнатдӯстӣ ва ватандӯстии ҳар як шаҳрванди он вобаста аст. Ҳар қадаре ки мо қонунро бештар эҳтиром кунем, ҳуқуқи ҳамдигарро риоя намоем, бо виҷдон меҳнат кунем ва барои рушди кишвар саҳм гузорем, ҳамон қадар пояҳои Истиқлолияти мо устувортар мегарданд.

Хулоса, Истиқлолият барои мо шараф, ифтихор ва масъулияти бузург аст. Он ба халқи тоҷик имконият дод, ки на танҳо давлати худро мустақилона бунёд намояд, балки низоми ҳуқуқии миллӣ, сохтори мустақили давлатдорӣ ва самтҳои рушди сиёсиву иҷтимоии худро муайян кунад.

Роҳи тайкардаи 35-сола нишон медиҳад, ки бо сулҳу ваҳдат, суботи сиёсӣ, меҳнати созанда ва эҳсоси баланди масъулияти шаҳрвандӣ метавон ба дастовардҳои назаррас ноил гардид. Аммо ҳифзи Истиқлолият кори якрӯза нест. Он вазифаи доимии ҳар як насли соҳибватан мебошад.

Бигзор, дар Тоҷикистони азиз ҳамеша сулҳу оромӣ, ваҳдату дӯстӣ ва осоиштагӣ пойдор бошад. Бигзор фарзандони ин сарзамин бо сари баланд зиндагӣ карда, парчами Тоҷикистони соҳибистиқлолро дар арсаи ҷаҳон парафшон намоянд.

Мо Истиқлолиятро дӯст медорем, зеро Истиқлолият муҳаббати мо ба Ватан, ифтихори мо аз миллат ва умеди мо ба фардои Тоҷикистон аст.

 

Шаҳноза РАШИДОВА,

Шукрона ЛОИҚОВА,

омўзгорони ДДМИТ