Ҷашни Меҳргон яке аз ҷашнҳои бостонии мардуми тоҷик ба шумор рафта, рамзи ҳосилғундорӣ, фаровонӣ, меҳру муҳаббат, шукргузорӣ ва эҳтиром ба табиат мебошад. Ин ҷашни миллӣ мероси гаронбаҳои фарҳангии ниёгони мо буда, аз замонҳои қадим то ба имрӯз ҳамчун рамзи дӯстӣ, ҳамдигарфаҳмӣ, баракати зиндагӣ ва қадршиносии неъматҳои табиат арҷгузорӣ мешавад. Меҳргон дар баробари Наврӯз, Сада ва Тиргон аз ҷашнҳои суннатии мардумони ориёитабор ба ҳисоб меравад.

Меҳргон бештар бо фасли тирамоҳ, ҷамъоварии ҳосили боғу киштзорҳо ва қадршиносии заҳмати деҳқонон алоқаманд аст. Агар Наврӯз рамзи эҳёи табиат, оғози баҳор ва саршавии корҳои кишоварзӣ бошад, пас Меҳргон самараи меҳнат, фаровонии ҳосил ва шукргузорӣ аз неъматҳои зиндагиро таҷассум мекунад. Ин ҷашн мазмуни амиқи ахлоқӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ низ дорад. Он инсонҳоро ба меҳнатдӯстӣ, инсондӯстӣ, саховатмандӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва қадршиносии неъматҳои табиат ҳидоят менамояд.

Меҳргон рамзи сулҳу дӯстӣ, ваҳдат, меҳнати ҳалол ва эҳтиром ба заҳмати кишоварзон мебошад. Ин ҷашни пурғановат имрӯз низ аҳаммияти бузурги фарҳангиву тарбиявӣ дошта, дар ҳифзи анъанаҳои миллӣ, таҳкими худшиносии миллӣ ва тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи эҳтиром ба арзишҳои фарҳангӣ саҳми муҳим мегузорад.

Мувофиқи маълумоти сарчашмаҳои таърихӣ, Меҳргон яке аз ҷашнҳои муҳими тақвими қадимаи мардумони ориёӣ ба шумор мерафт. Дар осори таърихиву адабӣ аз он ҳамчун маросими шодмонӣ, гиромидошти неъматҳои зиндагӣ ва арҷгузорӣ ба фаровонии табиат ёд шудааст. Дар гузашта мардум ба муносибати ин ҷашн либосҳои идона мепӯшиданд, дастархонҳои ороста меафрохтанд, ба якдигар туҳфа медоданд ва рӯзҳои идро бо шодиву сурур таҷлил мекарданд.

Дар тақвими қадимаи эронӣ Меҳргон ба рӯзи Меҳр аз моҳи Меҳр рост меомад. Дар суннати тақвимии муосири Эрон ин ҷашн бештар ба рӯзи 16-уми моҳи Меҳр, ки одатан ба аввали моҳи октябр рост меояд, алоқаманд дониста мешавад. Дар Тоҷикистон низ Меҳргон дар фасли тирамоҳ таҷлил мегардад. Вақт ва тарзи баргузории маросимҳои он вобаста ба минтақа ва суннатҳои маҳаллӣ метавонанд фарқ кунанд. Аз ин рӯ, санаи таҷлили Меҳргон дар ҳамаи суннатҳо яксон нест. Муҳимтарин хусусияти ин ҷашн робитаи он бо фасли тирамоҳ, ҷамъоварии ҳосил ва изҳори сипос барои неъматҳои зиндагӣ мебошад.

Имрӯз таҷлили Меҳргон бо баргузории чорабиниҳои гуногуни фарҳангиву кишоварзӣ сурат мегирад. Дар ин рӯзҳо намоишгоҳҳои маҳсулоти кишоварзӣ, ярмаркаҳои ҳосил, намоиши ҳунарҳои мардумӣ, барномаҳои мусиқӣ ва чорабиниҳои фарҳангӣ ташкил карда мешаванд. Деҳқонону кишоварзон маҳсулоти боғу киштзорҳои худро ба намоиш гузошта, натиҷаи заҳмат ва дастовардҳои меҳнатии хешро муаррифӣ менамоянд.

Чунин чорабиниҳо барои дастгирии истеҳсолкунандагони маҳаллӣ, рушди соҳаи кишоварзӣ, муаррифии маҳсулоти ватанӣ ва таҳкими робитаи байни истеҳсолкунандагону истеъмолкунандагон аҳаммияти калон доранд. Ҳамзамон, онҳо барои эҳёи ҳунарҳои мардумӣ, густариши фарҳанги миллӣ ва ҷалби таваҷҷуҳи ҷавонон ба анъанаҳои ниёгон замина фароҳам меоранд.

Меҳргон моро ба шукргузорӣ аз неъматҳои зиндагӣ, эҳтиром ба табиат ва қадршиносии заҳмати инсон ҳидоят мекунад. Ин ҷашн ёдрас менамояд, ки баракати зиндагӣ дар сулҳу оромӣ, муҳаббат, дӯстӣ, саломатӣ ва муносибатҳои неки инсонӣ низ таҷассум меёбад. Аз ин рӯ, яке аз паёмҳои муҳими Меҳргон саховатмандӣ, дастгирии ниёзмандон ва тақсими неъматҳои зиндагӣ бо дигарон мебошад.

Ҳифзи Меҳргон ҳифзи арзишҳои ахлоқию фарҳангӣ, эҳтиром ба меҳнати инсон, арҷгузорӣ ба табиат ва нигоҳдории робитаи наслҳои имрӯз бо таъриху фарҳанги миллӣ мебошад. Омӯзишу тарғиби анъанаҳои ин ҷашн метавонад дар ташаккули ҷаҳонбинии миллӣ, баланд бардоштани ҳисси масъулиятшиносӣ ва тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи меҳнатдӯстиву ватандӯстӣ нақши муассир гузорад.

Хулоса, Меҳргон дар тӯли асрҳо ҳамчун ҷузъи муҳими фарҳанги ниёгони мо боқӣ монда, имрӯз низ дар Тоҷикистон бо шукӯҳу шаҳомати хосса таҷлил мегардад. Ба Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарияти ЮНЕСКО ворид гардидани Меҳргон дар соли 2024 аҳаммияти фарҳангии ин ҷашнро дар арсаи байналмилалӣ боз ҳам бештар нишон дод. Ин иқдом барои ҳифзу тарғиби суннатҳои миллӣ ва муаррифии арзишҳои фарҳангии тоҷикон дар ҷаҳон аҳаммияти муҳим дорад.

Мо бояд таъриху анъанаҳои Меҳргонро амиқ омӯзем, онро ҳамчун сарвати маънавии миллат ҳифз намоем ва ба наслҳои оянда мерос гузорем. Зеро арҷгузорӣ ба чунин ҷашнҳои миллӣ арҷгузорӣ ба таърих, фарҳанг ва ҳувияти миллии мост.

 

Акрам МИРЗОЗОДА,

муаллими калони кафедраи фанҳои гуманитарии ДДМИТ