Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олӣ ҳамчун санади муҳими сиёсиву стратегӣ самтҳои асосии рушди минбаъдаи кишварро муайян менамояд. Дар Паёми навбатӣ ба масъалаҳои рушди иқтисод, истифодаи технологияҳои муосир ва гузариш ба иқтисоди рақамӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир гардида, ин самтҳо ҳамчун омилҳои калидии таъмини рушди устувори миллӣ арзёбӣ шудаанд.

Дар шароити муосири рушди ҷаҳонӣ, ки бо рақамикунонии босуръати иқтисод, густариши технологияҳои иттилоотӣ ва таъсири рӯзафзуни зеҳни сунъӣ тавсиф меёбад, Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти роҳбарии Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сиёсати пайгиронаро дар самти гузариш ба модели иқтисодии ба дониш, навоварӣ ва самаранокии рақамӣ асосёфта амалӣ менамояд. Ин сиёсат дар доираи татбиқи Стратегияи миллии рушд то соли 2030 ва барномаҳои миёнамуҳлати рушди кишвар мавқеи меҳварӣ дорад.

1. Дастовардҳои макроиқтисодӣ ва заминаи рушди иқтисоди рақамӣ

Тавре ки дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид гардид, тайи даҳ соли охир иқтисоди миллӣ ба марҳалаи рушди устувор ворид шудааст. Ҳаҷми маҷмуи маҳсулоти дохилӣ 3,4 баробар афзоиш ёфта, суръати миёнаи рушди солонаи иқтисод 7,6 фоизро ташкил дод. Соли 2025 ҳаҷми ММД ба 173 миллиард сомонӣ расида, рушди воқеии иқтисодӣ 8,4 фоиз таъмин гардид.

Афзоиши ММД ба ҳар сари аҳолӣ, баланд шудани даромади пулии аҳолӣ ва коҳиш ёфтани сатҳи камбизоатӣ нишон медиҳанд, ки сиёсати иқтисодии пешгирифташуда хусусияти фарогир дошта, ба беҳтар гардидани сатҳу сифати зиндагии аҳолӣ мусоидат намудааст. Дар Паём махсус таъкид мешавад, ки рақамикунонии равандҳои иқтисодӣ ва хизматрасониҳои давлатӣ яке аз воситаҳои асосии таъмини ин натиҷаҳо мебошад.

2. Иқтисоди рақамӣ ҳамчун самти афзалиятноки сиёсати давлатӣ

Дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон рушди иқтисоди рақамӣ ҳамчун самти афзалиятноки сиёсати давлатӣ муайян гардидааст. Таъкид мегардад, ки рақамикунонии иқтисод имкон медиҳад идоракунии давлатӣ шаффоф, самаранок ва ҷавобгӯ ба талаботи замон гардад.

Ҷорӣ намудани технологияҳои рақамӣ дар идоракунии молияи давлатӣ, рушди пардохтҳои ғайринақдӣ, хизматрасониҳои электронии давлатӣ ва низомҳои рақамии баҳисобгирӣ ба коҳиши таъсири омили инсонӣ, пешгирии суиистифода ва баланд бардоштани интизоми молиявӣ мусоидат менамояд. Дар Паём зикр мегардад, ки идомаи ислоҳот дар ин самт бояд бо таҳкими заминаи ҳуқуқӣ ва густариши инфрасохтори рақамӣ ҳамоҳанг карда шавад.

3. Рақамикунонии идоракунии давлатӣ ва шаффофияти иқтисодӣ

Яке аз нуқтаҳои муҳими Паём таъмини шаффофияти иқтисодӣ тавассути рақамикунонии идоракунии давлатӣ мебошад. Татбиқи низомҳои электронии баҳисобгирӣ ва ҳисоботдиҳӣ ба баланд бардоштани назорати молиявӣ ва коҳиши иқтисоди ғайрирасмӣ мусоидат мекунад.

Намунаи равшани самаранокии ин раванд, ки дар Паём низ таъкид шудааст, ҷорӣ намудани низоми рақамии биллингӣ дар соҳаи энергетика мебошад. Дар натиҷаи татбиқи ин низом сатҳи пардохтҳо беҳтар гардида, талафоти неруи барқ ба таври назаррас коҳиш ёфт. Ин таҷриба собит менамояд, ки иқтисоди рақамӣ абзори муассири сиёсати иқтисодӣ ба ҳисоб меравад.

4. Инфрасохтори рақамӣ ва рушди сармояи инсонӣ

Дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба рушди инфрасохтори рақамӣ ва сармояи инсонӣ аҳамияти аввалиндараҷа дода мешавад. Таъмини аҳолӣ бо интернети баландсуръат, таҷдиди инфрасохтори телекоммуникатсионӣ ва баланд бардоштани сатҳи дастрасӣ ба хизматрасониҳои рақамӣ ҳамчун вазифаҳои стратегӣ муайян шудаанд.

Ҳамзамон, таъкид мегардад, ки рушди иқтисоди рақамӣ бидуни омодасозии кадрҳои баландихтисос ғайриимкон аст. Омодасозии мутахассисон дар соҳаҳои технологияҳои иттилоотӣ, иқтисоди рақамӣ ва зеҳни сунъӣ бояд ба талаботи воқеии бозори меҳнат мутобиқ карда шавад.

5. Технология ва иқтисоди рақамӣ дар рушди саноат ва энергетика

Дар Паём зикр мешавад, ки истифодаи технологияҳои муосир ва рақамикунонӣ ба рушди саноат ва энергетика такони ҷиддӣ бахшидааст. Ҷорӣ намудани технологияҳои рақамӣ дар истеҳсолот ба афзоиши ҳаҷми маҳсулоти саноатӣ, беҳтар шудани сифати маҳсулот ва рушди иқтидори содиротӣ мусоидат намудааст.

Дар соҳаи энергетика рақамикунонӣ ба беҳтар гардидани идоракунӣ, коҳиши талафоти неруи барқ ва истифодаи самараноки захираҳо оварда расонд. Истифодаи неруи барқи «сабз» барои рушди инфрасохтори рақамӣ ҳамчун самти дурнамои рушди иқтисод дар Паём таъкид мегардад.

6. Иқтисоди рақамӣ ва рушди устувори миллӣ

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми худ таъкид менамоянд, ки гузариш ба иқтисоди рақамӣ бояд бо принсипҳои рушди устувор ҳамоҳанг карда шавад. Истифодаи технологияҳои муосир имконият медиҳад, ки самаранокии захираҳо баланд бардошта шуда, рақобатнокии иқтисоди миллӣ тақвият ёбад.

Нуктаҳои асосии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти рушди иқтисод, технология ва иқтисоди рақамӣ нишон медиҳанд, ки кишвар роҳи гузариш ба модели иқтисодии муосир ва ба навоварӣ асосёфтаро интихоб намудааст. Таҷрибаи солҳои охир собит месозад, ки рақамикунонии идоракунии давлатӣ, молия, саноат ва энергетика ба рушди устувори иҷтимоиву иқтисодӣ мусоидат менамояд. Дар шароити татбиқи барномаҳои рушди минбаъда, иқтисоди рақамӣ метавонад ба яке аз муҳаррикҳои асосии пешрафти Ҷумҳурии Тоҷикистон табдил ёбад.

Шодмон РАҲИМОВ,

ассистенти кафедраи идораи давлатӣ ва маҳаллӣ