Дар ҷаҳони муосир терроризм ба яке аз таҳдидҳои ҷиддии амнияти ҷомеа табдил ёфтааст, на танҳо ҷони инсонҳоро зери хатар мегузорад, балки ба суботи давлат, рушди иқтисодӣ ва арзишҳои инсонӣ низ зарари ҷиддӣ мерасонад. Дар чунин шароит пешгирии терроризм аҳамияти махсус пайдо мекунад.

Терроризм аз калимаи лотинии "terror" гирифта шуда, маънои тарсу ваҳм ва ҳаросро дорад. Дар мафҳуми сиёсӣ ва иҷтимоӣ терроризм ҳамчун амали зӯроваронае фаҳмида мешавад, ки бо мақсади тарсондани аҳолӣ, бесубот сохтани давлат ва маҷбур кардани ҳукуматҳо ба қабули қарорҳои муайян анҷом дода мешавад.

Гурӯҳҳои террористӣ одатан аз мушкилоти иҷтимоӣ, нобаробарӣ, камбизоатӣ, бесаводӣ ва норозигии мардум истифода бурда, ҷавононро ба сафи худ ҷалб мекунанд. Онҳо бо роҳи таблиғоти бардурӯғ ва истифодаи ақидаҳои ифротӣ кӯшиш менамоянд, ки шахсони осебпазирро гумроҳ созанд.

Пайдоиш ва паҳншавии терроризм сабабҳои гуногун дорад, ки онҳоро метавон ба чанд гурӯҳ ҷудо намуд:

  1. Сабабҳои иҷтимоӣ ва иқтисодӣ

Камбизоатӣ, бекорӣ, паст будани сатҳи зиндагӣ ва набудани имкониятҳои корӣ метавонанд замина барои ҷалби ҷавонон ба гурӯҳҳои ифротӣ шаванд. Дар чунин шароит баъзе афрод барои пайдо кардани даромад ё мақоми иҷтимоӣ ба чунин созмонҳо мепайванданд.

  1. Сабабҳои сиёсӣ

Баъзан низоъҳои сиёсӣ, бесуботии давлат, заъфи ҳокимият ва норозигӣ аз сиёсати ҳукумат сабаби афзоиши гурӯҳҳои террористӣ мегардад. Онҳо аз чунин вазъият истифода бурда, амалҳои харобиовар анҷом медиҳанд.

    3. Сабабҳои фарҳангӣ ва динӣ

Суиистифода аз арзишҳои динӣ ва таҳриф намудани таълимоти ҳақиқии динӣ яке аз омилҳои асосии ифротгароӣ мебошад. Террористон дини ислом ё дигар динҳоро нодуруст тафсир намуда, зӯровариро ҳамчун "ҷиҳоди муқаддас" муаррифӣ мекунанд, ки ин комилан нодуруст аст.

Терроризм ва таъсири он ба ҷомеа

Терроризм ба тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ таъсири манфӣ мерасонад:

  1. Амният ва оромии ҷомеа

Амалиёти террористӣ боиси ҳалокати одамони бегуноҳ, вайроншавии инфрасохтор ва паҳншавии тарсу ҳарос мегардад. Одамон дар чунин шароит худро ноамн эҳсос мекунанд.

  1. Иқтисод ва рушди кишвар

Дар кишварҳое, ки терроризм фаъол аст, сармоягузорӣ коҳиш меёбад, сайёҳӣ суст мешавад ва иқтисод зарари калон мебинад. Ин ҳолат сатҳи зиндагии мардумро паст мекунад.

  1. Таъсири равонӣ ба аҳолӣ

Терроризм ба ҳолати рӯҳии мардум таъсири манфӣ мерасонад. Хусусан, кӯдакон ва ҷавонон метавонанд ба изтироб, тарс ва ноумедӣ гирифтор шаванд.

Яке аз роҳҳои асосии мубориза бо ин зуҳурот баланд бардоштани нақши маориф ва оила дар тарбияи ҷавонон мебошад.

Маориф ва оила ҳамчун ду пояи муҳими ҷомеа метавонанд дар ташаккули шахсияти солим, ватандӯст ва масъулиятшинос саҳми бузург гузоранд.

Мафҳуми пешгирии терроризм

 Пешгирии терроризм маҷмуи чорабиниҳоест, ки барои пешгирии ҷалби шаҳрвандон, махсусан ҷавонон, ба гурӯҳҳои ифротгаро ва террористӣ равона шудааст. Ин раванд на танҳо фаъолияти мақомоти давлатӣ, балки иштироки фаъолонаи ҷомеа, муассисаҳои таълимӣ ва оиларо низ талаб мекунад.

Пешгирӣ, пеш аз ҳама, ба баланд бардоштани сатҳи маърифат, ҷаҳонбинӣ ва тафаккури интиқодии ҷавонон нигаронида шудааст.

Нақши маориф дар пешгирии терроризм

 Тарбияи шаҳрвандии ҷавонон

Муассисаҳои таълимӣ дар ташаккули ҳисси ватандӯстӣ, эҳтиром ба қонун ва арзишҳои миллӣ нақши асосӣ мебозанд. Дар мактабҳо ва донишгоҳҳо тавассути фанҳои таърих, ҳуқуқ, фарҳанг ва ахлоқ хонандагон бо мафҳуми сулҳ, таҳаммулпазирӣ ва ҳамзистии осоишта шинос мешаванд.

Тарбияи шаҳрвандӣ ҷавононро водор месозад, ки нисбат ба тақдири Ватан бетараф набошанд ва ба ҳар гуна ғояҳои ифротӣ муқобилат намоянд.

  1. Баланд бардоштани саводи ҳуқуқӣ ва сиёсӣ

Маориф бояд ҷавононро бо ҳуқуқу уҳдадориҳои шаҳрвандӣ, меъёрҳои қонунгузорӣ ва оқибатҳои ҷиноятӣ шинос намояд. Фаҳмиши қонун ва тартиботи давлатӣ ба онҳо кумак мекунад, ки аз амалҳои ғайриқонунӣ дурӣ ҷӯянд.

Ҳамчунин, саводи сиёсӣ имкон медиҳад, ки ҷавонон рӯйдодҳои ҷамъиятиро дуруст таҳлил намоянд ва ба таблиғоти бардурӯғ бовар накунанд.

  1. Ташаккули тафаккури интиқодӣ

Яке аз вазифаҳои муҳими маориф рушди тафаккури интиқодӣ мебошад. Хонандагон бояд омӯзанд, ки ҳар як маълумотро таҳлил намоянд, сарчашмаи онро санҷанд ва хулосаи мустақил бароранд.

Ин қобилият онҳоро аз таъсири таблиғоти ифротӣ, махсусан, дар шабакаҳои иҷтимоӣ, ҳифз мекунад.

  1. Нақши омӯзгорон

Омӯзгорон дар тарбияи маънавӣ ва ахлоқии ҷавонон мавқеи махсус доранд. Онҳо на танҳо дониш медиҳанд, балки намунаи ахлоқи нек, эҳтиром ва масъулият мебошанд. Муносибати дуруст ва ғамхоронаи омӯзгор метавонад хонандаро аз роҳҳои нодуруст боздорад.

Нақши оила дар пешгирии терроризм

  1. Оила ҳамчун мактаби аввалини тарбия

Оила нахустин муҳитест, ки шахс дар он тарбия меёбад. Арзишҳо, ахлоқ, муносибат ба ҷомеа ва ҷаҳонбинӣ маҳз дар оила шакл мегиранд. Агар дар оила муҳити солим, меҳрубонӣ ва ҳамдигарфаҳмӣ ҳукмфармо бошад, фарзандон камтар ба роҳҳои нодуруст мераванд.

  1. Муносибати падару модар бо фарзандон

Муоширати кушода ва самимии падару модар бо фарзандон аҳамияти калон дорад. Волидон бояд ба фикру андеша, мушкилот ва эҳсосоти фарзандон аҳамият диҳанд. Дар сурати пайдо шудани нишонаҳои нигаронкунанда, бояд сари вақт чора андешанд.

Суҳбатҳои мунтазам дар бораи арзишҳои ахлоқӣ, ватандӯстӣ ва хатарҳои ифротгароӣ метавонанд ҷавононро ҳушёр созанд.

  1. Назорат ва дастгирии иҷтимоӣ

Падару модарон бояд доираи дӯстӣ, истифодаи интернет ва фаъолияти фарзандони худро зери назорати оқилона қарор диҳанд. Ин назорат набояд ба маҳдудияти шадид табдил ёбад, балки бояд бо эътимод ва эҳтиром ҳамроҳ бошад.

Дастгирии равонӣ ва маънавии оила ба ҷавонон кумак мекунад, ки мушкилоти худро бо роҳи созанда ҳал намоянд.

Ҳамкории маориф, оила ва ҷомеа

Пешгирии терроризм танҳо бо талоши як ниҳод имконнопазир аст. Барои ба даст овардани натиҷаи мусбат ҳамкории зичи маориф, оила ва ҷомеа зарур мебошад.

Мактабҳо метавонанд бо падару модарон вохӯриҳо, семинарҳо ва чорабиниҳои тарбиявӣ ташкил намоянд. Ҷомеа ва воситаҳои ахбори омма бошанд, бояд ғояҳои сулҳ, таҳаммулпазирӣ ва ҳамзистиро тарғиб кунанд.

Пешгирии ифротгароӣ дар фазои рақамӣ

Дар замони рушди технологияҳои иттилоотӣ шабакаҳои иҷтимоӣ ба воситаи асосии паҳншавии ғояҳои ифротӣ табдил ёфтаанд. Аз ин рӯ, маориф ва оила бояд ҷавононро ба истифодаи оқилонаи интернет омӯзонанд.

Баланд бардоштани саводи рақамӣ, омӯзиши амнияти иттилоотӣ ва шинохти ахбори бардурӯғ яке аз вазифаҳои муҳим мебошад.

Нақши маориф ва оила дар пешгирии рушди терроризм бениҳоят бузург аст. Тарбияи шахсияти солим, бофарҳанг, ватандӯст ва масъулиятшинос маҳз дар ҳамин ду муҳит сурат мегирад.

Агар маориф дониш ва ҷаҳонбинии дуруст диҳад ва оила муҳити солими тарбия фароҳам оварад, ҷомеа метавонад насли устувор ва муқобили ҳар гуна ифротгароиро ба воя расонад.

Танҳо бо роҳи ҳамкории давлат, маориф, оила ва ҷомеа метавонем сулҳ, субот ва ояндаи дурахшони кишварро таъмин намоем.

Акобирзода Абутолиби Мирзоҳимат,

ассистенти кафедраи иқтисоди корхонаҳо ва соҳибкорӣ