Дар замони муосир, ки ҷаҳон бо таҳдидҳои гуногун рӯбарӯ аст, Артиши миллӣ ҳамчун рукни асосии давлатдорӣ барои ҳифзи амният ва устуворӣ нақши ҳалкунанда мебозад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки пас аз ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ дар соли 1991 аз марҳилаҳои мураккаби сиёсӣ ва иқтисодӣ гузашт, Артиши миллӣ ҳамчун кафили якпорчагии ҳудудӣ ва таҳкимбахши соҳибихтиёрӣ ба майдон омад. Ин ниҳод на танҳо ҳифзи сарҳадҳоро таъмин намуд, балки дар барқарорсозии сулҳу ваҳдати миллӣ ва пешрафти иқтисодӣ саҳми бузург гузошт. Тибқи маълумотҳои расмӣ, Артиши миллӣ дар тӯли 33 соли мавыудияти худ ба як қувваи пурзӯр табдил ёфт, ки амнияти шаҳрвандонро кафолат медиҳад.

Дар солҳои аввали истиқлолият, Тоҷикистон бо низоъҳои дохилӣ ва таҳдидҳои беруна рӯбарӯ буд. Артиши миллӣ, ки дар соли 1993 таъсис ёфт, дар ҳалли ин мушкилот нақши калидӣ бозид. Он на танҳо ҳифзи ҳудудҳоро таъмин кард, балки дар барқарорсозии сохтори давлатӣ ва пешгирии ҷудоихоҳӣ саҳм гузошт. Имрӯз Артиши миллӣ ҳамчун рамзи устуворӣ ва ваҳдати миллӣ шинохта мешавад, ки дар шароити геополитикии мураккаби минтақа амнияти кишварро ҳифз мекунад. Ин ниҳод на танҳо ҳарбӣ, балки тарбиявӣ аст, ки ҷавононро дар рӯҳияи ватандӯстӣ тарбия мекунад ва ба рушди ҷомеа мусоидат менамояд.

Пас аз эълони истиқлолияти Тоҷикистон дар 9 сентябри соли 1991 кишвар ба марҳилаи нави давлатсозӣ қадам гузошт. Аммо ҷанги шаҳрвандӣ (1992-1997) ва ноустувории сиёсӣ зарурати таъсиси артиши мустақилро пеш овард. Дар соли 1993 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Артиши миллӣ таъсис дода шуд, ки ин ҳодиса ҳамчун иқдоми муҳим дар ҳифзи соҳибихтиёрӣ арзёбӣ мешавад. Дар ин давра роҳбарияти кишвар, аз ҷумла Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, ба таъсиси ниҳодҳои ҳарбӣ ва ҳифзи ҳудудҳо таваҷҷуҳ ва ташаббуси хоса зоҳир намуданд.

Ба гуфтаи мутахассисон, таъсиси Артиш имкон дод, ки ҳудудҳои кишвар ҳифз шавад ва сулҳи миллӣ барқарор гардад. Дар давраи пас аз ҷанг Артиши миллӣ дар барқарорсозии инфрасохтор ва кӯмак ба аҳолӣ фаъол буд. Таърихи ташаккули Артиш нишон медиҳад, ки он ҳамчун омили муттаҳидкунандаи миллат баромад кард ва дар таҳкими истиқлолият саҳми арзанда гузошт.

 Якпорчагии давлат ҳамчун асоси соҳибихтиёрӣ барои ҳар кишвар муҳим аст. Дар Тоҷикистон, ки ҷуғрофияи мураккаб дорад, Артиши миллӣ ҳамчун кафили ҳифзи ҳудудҳо мебошад. Ба гуфтаи коршиносон, бе вуҷуди Артиши миллӣ, ҳифзи ҳудудҳо ва устувории дохилӣ ғайримумкин буд. Маҳз талошҳои Артиши миллӣ самар дод, ки ҳудудҳои кишвар аз таҳдидҳои беруна ва дохилӣ ҳифз шавад.

Истиқлолияти давлатӣ ҳамчун арзиши олӣ барои Тоҷикистон, ки пас аз солҳои тӯлонии вобастагии сиёсӣ ба даст омад, муҳим аст. Артиши миллӣ дар таҳкими ин истиқлолият нақши ҳалкунанда бозид, зеро бе амнияти ҳарбӣ, соҳибихтиёрӣ ғайримумкин аст.

Имрӯз Артиши миллӣ дар ҳамкориҳои байналмилалӣ фаъол аст, ки ин ба таҳкими мавқеи Тоҷикистон дар арсаи ҷаҳонӣ мусоидат мекунад. Масалан, иштирок дар машқҳои ҳарбии муштарак ва мубориза бар зидди таҳдидҳои муосир истиқлолиятро мустаҳкам мегардонад.

Дар шароити ҷаҳонишавӣ, Артиши миллӣ ҳамчун омили ҳифзи фарҳанг ва арзишҳои миллӣ баромад мекунад. Он ҷавононро дар рӯҳияи ватандӯстӣ тарбия мекунад ва ба таҳкими ваҳдати миллӣ мусоидат менамояд, ки ин асоси истиқлолият аст. Бе ин ниҳод, Тоҷикистон наметавонист ба чунин сатҳи рушд бирасад.

Хулоса. Артиши миллӣ ҳамчун кафили якпорчагии давлат ва таҳкимбахши истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз солҳои аввали истиқлолият то имрӯз дар ҳифзи амният, барқарорсозии сулҳ ва рушди кишвар саҳми бузург мегузорад. Дар оянда, бо идомаи ислоҳот ва ҳамкориҳои байналмилалӣ, Артиш метавонад нақши худро боз ҳам мустаҳкамтар кунад. Ҳар шаҳрванди Тоҷикистон бояд ба ин ниҳод ифтихор кунад, зеро он рамзи устуворӣ ва ояндаи дурахшони мамлакат аст.

 

Айдаршо Сулаймонов,

муаллими калони

кафедраи фанҳои табиатшиносӣ