Дар ҷаҳони муосир терроризм ва экстремизм ба яке аз хатарҳои ҷиддии глобалӣ табдил ёфтаанд. Ин зуҳурот на танҳо амнияти давлатҳо, балки суботи ҷомеа, сулҳу осоиштагии мардум ва рушди устувори кишварҳоро зери таҳдид қарор медиҳанд. Терроризм ва экстремизм ҳамчун кирдорҳои хатарнок, дорои решаҳои иҷтимоӣ, иқтисодӣ, сиёсӣ ва идеологӣ буда, метавонанд дар ҳар як ҷомеа, новобаста аз сатҳи рушди он пайдо шаванд.

Дар солҳои охир бо рушди технологияҳои иттилоотӣ ва густариши шабакаҳои иҷтимоӣ, паҳншавии ғояҳои ифротӣ осонтар гардида, гурӯҳҳои террористӣ роҳҳои нави ҷалб ва таъсиррасонӣ ба ҷавононро пайдо кардаанд. Аз ин рӯ, омӯзиши моҳият, сабабҳо ва оқибатҳои терроризм ва экстремизм аҳамияти махсусро касб мекунад.

Терроризм мафҳуме мебошад, ки истифодаи зӯроварӣ, тарсу ҳарос ва амалҳои ҷиноятиро барои расидан ба ҳадафҳои сиёсӣ, идеологӣ ё динӣ дар бар мегирад. Амалҳои террористӣ одатан ба аҳолии осоишта равона шуда, боиси талафоти ҷонӣ, харобшавии инфрасохтор ва нооромии иҷтимоӣ мегарданд.

Экстремизм бошад, ифодаи андешаҳо ва амалҳои ифротӣ аст, ки таҳаммулнопазирӣ нисбат ба ақидаҳои дигаронро тарғиб намуда, аксаран ба хушунат ва қонуншиканӣ оварда мерасонад. Экстремизм метавонад дар шаклҳои гуногун - сиёсӣ, динӣ, миллӣ ё идеологӣ зуҳур кунад. Гарчанде ҳар як экстремист ҳатман террорист нест, аммо аксари амалҳои террористӣ аз ғояҳои экстремистӣ сарчашма мегиранд.

Яке аз сабабҳои асосии паҳншавии терроризм ва экстремизм мушкилоти иҷтимоӣ ва иқтисодӣ мебошад. Бекорӣ, камбизоатӣ, нобаробарии иҷтимоӣ ва ноумедӣ метавонанд ҷавононро ба доми гурӯҳҳои ифротӣ бикашанд. Дар чунин ҳолатҳо, гурӯҳҳои экстремистӣ аз эҳсоси ноадолатӣ истифода бурда, худро ҳамчун «наҷотбахш» муаррифӣ мекунанд. Сабаби дигар паст будани сатҳи маърифати сиёсӣ ва динӣ мебошад. Нодуруст фаҳмидани арзишҳои динӣ ё идеологӣ метавонад боиси ифротгароӣ гардад. Баъзе афрод таҳти таъсири таблиғоти ғалат ва иттилооти бардурӯғ қарор гирифта, ба амалҳои хатарнок даст мезананд.

Оқибатҳои терроризм ва экстремизм барои ҷомеа бисёрҷанба ва фоҷиабор мебошанд. Пеш аз ҳама, ин зуҳурот боиси талафоти ҷонӣ ва ҷисмонӣ мегарданд. Садҳо ва ҳатто ҳазорҳо нафар метавонанд қурбони амалҳои террористӣ шаванд, ки ин дар навбати худ, дард ва андӯҳи ҷуброннопазирро ба оилаҳо ва ҷомеа меорад.

Аз ҷиҳати иқтисодӣ, терроризм ба рушди кишварҳо зарбаи сахт мерасонад. Харобшавии роҳҳо, корхонаҳо, муассисаҳои иҷтимоӣ ва кам шудани сармоягузорӣ боиси суст шудани иқтисод мегардад. Давлатҳо маҷбур мешаванд маблағҳои калонро барои таъмини амният ва барқарорсозии инфрасохтор сарф намоянд. Аз ҷиҳати иҷтимоӣ ва маънавӣ, терроризм ва экстремизм фазои тарсу ҳарос ва нобовариро дар ҷомеа ба вуҷуд меоранд. Муносибатҳои байни гурӯҳҳои гуногуни иҷтимоӣ ва динӣ метавонад бад шуда, таҳаммулпазирӣ коҳиш ёбад. Ин ҳолат ба ваҳдати миллӣ ва суботи ҷомеа таҳдид мекунад.

Мубориза бо терроризм ва экстремизм бояд ҳамаҷониба ва пайгирона бошад. Яке аз роҳҳои муҳим - баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқӣ, сиёсӣ ва динӣ дар ҷомеа мебошад. Таҳкими фарҳанги таҳаммулпазирӣ, эҳтиром ба андешаҳои гуногун ва тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи ватандӯстӣ нақши асосӣ дорад. Инчунин, беҳтар намудани шароити иҷтимоӣ ва иқтисодӣ, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва дастгирии қишрҳои осебпазир метавонад эҳтимоли ҷалби ҷавононро ба гурӯҳҳои ифротӣ коҳиш диҳад. Нақши оила, муассисаҳои таълимӣ ва васоити ахбори омма дар ин раванд хеле муҳим аст.

Дар сатҳи давлатӣ ва байналмилалӣ ҳамкории зич байни кишварҳо, мубодилаи иттилоот ва таҷриба дар самти муқовимат ба терроризм зарур мебошад. Танҳо бо саъю кӯшиши муштарак метавон ба ин хатари глобалӣ муқобилияти муассир нишон дод.

Терроризм ва экстремизм хатари ҷиддӣ ба амният, сулҳ ва рушди ҷомеа мебошанд. Оқибатҳои онҳо на танҳо имрӯз, балки ба ояндаи наслҳо низ таъсири манфӣ мерасонанд. Аз ин рӯ, ҳар як фарди ҷомеа бояд дарк намояд, ки мубориза бо ин зуҳурот танҳо вазифаи давлат нест, балки масъулияти умумии ҷомеа мебошад. Танҳо бо роҳи маърифат, ҳамдигарфаҳмӣ ва Ваҳдати миллӣ метавон ҷомеаро аз хатари терроризм ва экстремизм ҳифз намуд.

Дар шароити пуртазоду мураккаби ҷаҳони муосир зарур аст, ки ҳар яки мо ҳамчун шаҳрвандони содиқу ватандӯсти ин сарзамини муқаддас, ҳисси баланди масъулиятшиносӣ, ҳушёрӣ ва зиракии сиёсиро ҳамеша ҳифз намоем. Мо бояд бо дарки амиқи воқеиятҳои замон аз ҳар гуна андешаҳои ифротӣ ва таблиғоти ғаразнок дур бошем ва дар тамоми фаъолиятҳои худ ба сиёсати хирадмандона, сулҳпарварона ва созандаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайравӣ намоем, зеро маҳз ҳамин роҳ кафили суботи ҷомеа, Ваҳдати миллӣ ва ояндаи дурахшони давлату миллат мебошад.

А. ШОЙИМҚУЛОВ,

муаллими калони кафедраи математикаи олии ДДМИТ