Дар шароити муосир, терроризм ва экстремизм ба яке аз таҳдидҳои ҷиддии амнияти ҷаҳонӣ табдил ёфтаанд. Ҷавонон ҳамчун қисми фаъоли ҷомеа, бештар дар маърази таъсири ин амалҳои манфӣ қарор доранд. Аз ин рӯ, омӯзиши хатарҳои терроризм ва экстремизм дар тарбияи насли наврас аҳамияти калон дорад. Ҷавонон аз сабабҳои гуногун ба ақидаҳои экстремистӣ майл пайдо мекунанд. Бекорӣ, норозигии иқтисодӣ ва ҷустуҷӯи мақсади сабукии ҳаётӣ метавонанд заминаи ин майлро фароҳам оранд. Дар ин давра, ҷавонон дар ҷустуҷӯи ҳувияти худ буда, осонтар таҳти таъсири пропагандаи экстремистӣ қарор мегиранд.

Интернет ва шабакаҳои иҷтимоӣ нақши муҳимро дар паҳн кардани ақидаҳои радикалӣ бозӣ мекунанд. Гурӯҳҳои экстремистӣ аз воситаҳои муосири иттилоотӣ барои ҷалби ҷавонон истифода бурда, онҳоро бо ваъдаҳои бардурӯғ фиреб медиҳанд. Дар тарбияи ҷавонон, омилҳои психологӣ аҳамияти хоса доранд. Набудани таваҷҷуҳи кофӣ дар оила, масъалаҳои мактабӣ ва набудани дӯстони наздик метавонад ҷавонро ба ҷустуҷӯи қабулшавӣ дар гурӯҳҳои ғайримаъмул водор кунад. Экстремистон аз ин осебпазирии рӯҳӣ истифода бурда, ҳисси тааллуқ ва мақсадро пешниҳод мекунанд.

Бетарафӣ дар ҷомеа ва беадолатии иҷтимоӣ низ ба ташаккули нигоҳи экстремистии ҷавонон мусоидат мекунанд. Вақте ҷавон эҳсос мекунад, ки ҷомеа ӯро рад мекунад, ӯ метавонад ба идеологияҳои экстремистӣ ҳамчун воситаи эътирози худ муроҷиат кунад. Системаи таълим вазифаи муҳимро дар пешгирии радикализатсия иҷро мекунад. Ташаккули тафаккури танқидӣ, таҳсили динии дуруст ва тарбияи арзишҳои башардӯстӣ дар ҷавонон пойдевори муқобилияти онҳоро бо ақидаҳои экстремистӣ мустаҳкам месозад.

Муҳим аст, ки ҷавонон бо фарҳангҳои гуногун шинос шаванд ва меҳрубонӣ ва эҳтироми тафовутҳоро биёмӯзанд. Мубоҳисаҳои кушод дар бораи масъалаҳои мубрами иҷтимоӣ-сиёсӣ метавонад ба онҳо дар фаҳмидани мураккабии ҷаҳон кумак расонад.

Муқобилияти самараноки терроризм ва экстремизм дар байни ҷавонон, омилҳои зеринро талаб мекунад:

Якум, оилаҳо бояд дар тарбияи арзишҳои дуруст ва дар фаъол будан дар ҳаёти фарзандони худ нақши асосӣ бозанд. Муҳити оилавии солим ва дастгирикунанда ба ҷавон имконият медиҳад, ки бо эътимоди дуруст рушд кунад.

Дуюм, ҷомеа бояд барои ҷавонон имкониятҳои иҷтимоӣ ва иқтисодӣ эҷод кунад. Барномаҳои варзишӣ, фарҳангӣ ва касбӣ метавонанд энергияи ҷавононро ба самти созанда равона созанд.

Сеюм, ҳамкории байни оилаву мактаб, ташкилотҳои иҷтимоӣ ва ҷомеа барои эҷоди барномаҳои тарбияи дурусти ҷавонон зарур аст. Пайдо кардани дастгирии иҷтимоии ҷавонон боиси пешгирии хатари радикализатсия қарор доранд ва метавонад натиҷаҳои хубе дошта бошад.

Терроризм ва экстремизм амалҳои мураккаб буда, решаҳои чуқури иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва психологӣ доранд. Тарбияи насли наврас ва ҷавонон бо тафаккури танқидӣ, арзишҳои башардӯстӣ ва дониши васеъ, калиди муқобилияти ин таҳдидҳост. Ҳамаи сатҳҳои ҷомеа - оила, мактаб, ҷомеаи маданӣ ва давлат бояд дар ин роҳ якҷоя фаъолият кунанд, то барои оянда наврасонеро тарбия намоянд, ки ба озодӣ, сулҳу ваҳдат ва арзишҳои миллӣ эътиқод намоянд.

 

Г. СОБИРОВА,

омӯзгори кафедраи математикаи олии ДДМИТ