Наврӯз иди бостонии мардуми ориёинажод буда, ҳамеша рамзи тозагӣ, умед ба оянда ва дӯстию садоқати инсонҳо буд. Ҳар сол бо омадани баҳор ва рӯйи хандон во намудани табиат, мардум бо шодию хушҳолӣ Наврӯзро ҷашн мегиранд. Ин иди бостонӣ на танҳо рамзи оғози соли нав, балки пояи пайванди аҳли оила, дӯстон ва дар маҷмуъ, кули инсоният мебошад.

Ҳар сол бо омадани Наврӯз табиат аз нав зинда мешавад, сарди бартараф мешавад, дарахтон гул мекунанд ва ҳаво гарм мешавад. Ин воқеаи табиати зинда ҳамчун рамзи эҳёи умед, оғоз ва тозагӣ дар зиндагии инсон қабул шудааст. Дар таърихи фарҳанги форсӣ ва тоҷикӣ Наврӯз яке аз муҳимтарин нишонаҳои эҳтиром ба табиат, қадршиносӣ ба кӯҳаниву суннат ва устувории арзишҳои маънавӣ ба шумор меравад.

Дар ин рӯзҳо мардум ба ҳамдигар меҳрубонӣ нишон медиҳанд, гузаштаро ба хотир меоранд ва дилҳоеро, ки шояд бо сабабе ранҷонида буданд, бо бахшиш ва меҳрубонӣ таскин медиҳанд. Ин раванд на танҳо муҳити иҷтимоиро гарм мекунад, балки ҳисси иттиҳод ва дӯстии байни мардумро низ мустаҳкам месозад.

Наврӯз моро водор мекунад, ки ҳасад, кина ва ғамро канор гузорем ва ба ояндаи дурахшон умед дошта бошем. Ҳар як амал, аз ҷумла шодии мардум ва ҳар як табассуми табиат моро ёдрас мекунад, ки зиндагӣ бо дӯстӣ ва ҳамдигарфаҳмӣ зеботар ва арзишмандтар аст.

Бинобар ин, Наврӯз танҳо иди сол нест, балки ҷашни инсонгароӣ, пайвандгари дилҳо ва рамзи умеди инсоният мебошад. Моро водор мекунад, ки бо ҳамдигар дӯстӣ кунем, кумак расонем ва муҳаббатро паҳн намоем, яъне маънии аслии Наврӯз тантанаи умед, ҳамдигарфаҳмӣ ва муҳаббати инсонӣ мебошад.

Яке аз рамзҳои Наврӯз ин тозагии муҳити хонадон ва табиати зист мебошад. Аз ин рӯ, мардуми мо одатан хонаҳоро тозаву озода мекунанд, дастархонҳоро бо хӯрокҳои анъанавӣ оро медиҳанд ва оилаҳоро сарҷамъ меоранд. Ин амалҳо на танҳо рамзи тозагӣ, балки нишондиҳандаи эҳтиром ба ҳамдигар ва ба атрофиён мебошад. Ҳар хӯрок ва ҳар дастархон рамзи оромию якдилиро дорад ва инсонро водор месозад, ки кинаву адоватро фаромӯш кунад.

Яке аз паҳлӯҳои муҳимтарини Наврӯз қобилияти он барои муттаҳид кардани одамон аст. Дар ин рӯзҳо мардум кӯшиш мекунанд, ки норозигӣ ва кинаҳоро бартараф намоянд. Меҳрубонӣ нишон диҳанд ва табассуми дурӯғинро бо табассуми самимӣ иваз намоянд, ҳисси пайванд ва дӯстии байни одамонро афзун гардонанд.

Дар ҷомеаҳои гуногун Наврӯз, ҳамчунин рӯзи эҳтиром ба пиронсолон ва наслҳои қаблӣ мебошад. Наврӯз моро ёдрас мекунад, ки қадршиносӣ ба устодон, падарону модарон ва ҳамсоягонро, ки аз гӯшаи инсонгароӣ ва қисми ахлоқ ва фарҳанги мо мебошад, фаромӯш насозем. Маҳз ҳамин хусусиятҳои фарҳангии он ҳисси ваҳдат ва ҳамбастагиро дар ҷомеа тақвият мебахшад.

Наврӯз бо суннатҳои беназир ва маросимҳои фарҳангӣ ҳамроҳ аст. Аз ҷумла, хонатозакунии наврӯзӣ: Ин суннат рамзи тозагӣ ва омодагӣ ба соли нав мебошад. Дастархони наврӯзӣ: Хӯрокҳои анъанавӣ мисли суманак, сабзӣ, нонҳои махсус ва меваҳои хуштаъм нишондиҳандаи меҳрубонӣ ва дӯстии оилавӣ мебошанд. Сафарбарии оила ва дӯстон: Дар ин рӯзҳо мардум ба ҳамдигар меҳрубонӣ мекунанд ва кӯҳнаҳоро фаромӯш менамоянд. Суруд ва рақси мардумӣ: Ин амали фарҳангӣ, ҳамчунин эҳсоси шодӣ ва иттиҳоди мардумро таҷассум мекунад.

Наврӯз на танҳо ид барои оила ва дӯстон аст, балки барои ҷомеа низ рамзи ҳамбастагӣ мебошад. Дар замони бостон шояд мардум масофаҳои зиёдеро тай мекарданд, то бо хешовандон ва дӯстон дидор кунанд. Имрӯз ҳам Наврӯз имкон медиҳад, ки одамон фаромӯш насозанд, ки муҳаббат ва ҳамдардӣ асоси зиндагӣ ва ҷомеаи солим мебошад.

Ҳамин тариқ, Наврӯз ҳамчун пайвандгари дилҳо мардумро водор менамояд, ки зиндагиро бо дӯстӣ, бахшиш ва муҳаббат пур кунанд. Ин ид ба ҳар кас имкон медиҳад, ки нафрат ва кинаро фаромӯш намуда, ба ояндаи нек ва пур аз умед нигоҳ кунад.

Хулоса, Наврӯз танҳо оғози соли нав нест. Он ҷашни умед, тозагӣ ва дӯстии инсонӣ мебошад. Ин ид моро ба қадри табиат, қадршиносӣ ба ҳамдигар ва эҳтироми суннатҳо водор мекунад. Ҳар сол бо омадани Наврӯз дилҳо наздиктар мешаванд, ғам ва нофаҳмӣ фаромӯш мегардад ва ҷомеа бо меҳру муҳаббат ва дӯстӣ пур мешавад. Дар ҳақиқат, Наврӯз пайвандгари дилҳо ва рамзи дӯстӣ ва ҳамбастагии инсоният мебошад.

 

Сулаймон ДӮСТОВ,

муаллими калони кафедраи ҳуқуқи иқтисодӣ ва молиявии ДДМИТ