Одамрабоӣ яке аз ҷиноятҳои вазнин ва хавфнок дар ҷомеа ба ҳисоб меравад, ки ҳуқуқу озодиҳои асосии инсонро поймол мекунад. Ин амали ғайриқонунӣ на танҳо ба шахси ҷабрдида, балки ба оила ва тамоми ҷомеа зарари ҷиддӣ мерасонад.

Одамрабоӣ маънои маҷбуран аз ҷойи истиқомати худ дур кардан, нигоҳ доштан ё маҳдуд сохтани озодии шахсро дорад. Одатан, чунин ҷиноят бо мақсадҳои гуногун, аз ҷумла талаб кардани маблағ, истифодаи меҳнати маҷбурӣ ё фишор ба дигарон содир мешавад.

Пеш аз ҳама, одамрабоӣ ба ҳаёт ва саломатии инсон хатари мустақим мерасонад. Шахси рабудашуда аксаран ба фишори равонӣ, зӯроварӣ ва таҳдид дучор мегардад. Ин ҳолат на танҳо ба худи ҷабрдида, балки ба наздикон ва аҳли оилаи ӯ низ таъсири манфии равонӣ мерасонад. Тарсу нооромӣ, изтироб ва ноумедӣ аз оқибатҳои ҷиддии чунин ҷиноят мебошанд.

Нақши давлат ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ дар мубориза бар зидди одамрабоӣ бисёр муҳим аст. Қонунгузории қатъӣ, чораҳои ҷазоии мувофиқ ва фаъолияти самараноки мақомоти тафтишотӣ метавонанд сатҳи ин ҷиноятро коҳиш диҳанд. Ҳамзамон, корҳои фаҳмондадиҳӣ, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии аҳолӣ ва тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи эҳтиром ба қонун аҳамияти калон доранд.

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои содир намудани одамрабоӣ ҷавобгарии ҷиноятӣ пешбинӣ шудааст. Қонунгузорӣ чунин амалҳоро сахт маҳкум намуда, барои ҷинояткорон ҷазои вазнин муқаррар мекунад. Ин тадбирҳо барои ҳифзи амнияти шаҳрвандон ва таъмини адолат равона шудаанд.

Пешгирии одамрабоӣ вазифаи танҳо мақомоти ҳифзи ҳуқуқ нест, балки масъулияти ҳар як шаҳрванд мебошад. Баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ, эҳтиёткорӣ дар муошират, назорати волидон аз болои фарзандон ва ҳамкории ҷомеа метавонанд дар коҳиш додани чунин ҷиноятҳо нақши муҳим бозанд.

Ҷомеа нисбат ба одамрабоӣ бояд мавқеи оштинопазир дошта бошад. Бетафовутӣ ва хомӯшӣ метавонанд ба афзоиши чунин ҷиноятҳо мусоидат намоянд. Аз ин рӯ, ҳар як шаҳрванди огоҳ вазифадор аст, ки дар ҳолати мушоҳидаи амалҳои шубҳанок ба мақомоти дахлдор хабар диҳад ва дар пешгирии ҷиноят саҳмгузор бошад.

Хуллас, одамрабоӣ ҷиноятест, ки ба арзишҳои инсонӣ ва ҳуқуқҳои асосии шахс муқобил аст. Метавон гуфт, ки мубориза бо одамрабоӣ танҳо вазифаи давлат нест, балки масъулияти умумии ҷомеа мебошад. Танҳо бо ҳамкории зичи шаҳрвандон, мақомоти давлатӣ ва ниҳодҳои ҷамъиятӣ метавон амнияти ҷомеаро таъмин намуда, аз чунин ҷиноятҳои вазнин пешгирӣ кард.

Шарофат ҚАЙСОВА,

муаллими калони кафедраи забони русӣ