Сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва амнияти ҷомеа аз арзишҳои муҳимтарини ҳаёти инсон ба шумор мераванд. Маҳз дар фазои орому осуда барои рушди давлат, пешрафти иқтисодиёт, тараққиёти илму маориф ва фароҳам овардани шароити мусоиди зиндагии мардум заминаи устувор муҳайё мегардад. Аммо дар ҷаҳони муосир терроризм ва экстремизм аз ҷумлаи зуҳуроти хатарноке мебошанд, ки ба амнияти ҷомеа, оромии шаҳрвандон ва рушди устувори давлатҳо таҳдид мекунанд.

Терроризм ва экстремизм метавонанд ба муносибатҳои иҷтимоӣ, ҳамдигарфаҳмии шаҳрвандон ва суботи ҷомеа низ таъсири манфӣ расонанд. Аз ин рӯ, пешгирии ин зуҳурот ва баланд бардоштани сатҳи огоҳии аҳолӣ, бахусус ҷавонон, яке аз масъалаҳои муҳими ҷомеаи имрӯза ба ҳисоб меравад.

Муқовимат ба терроризм ва экстремизм танҳо вазифаи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ нест. Дар ин раванд саҳми муассисаҳои таълимӣ, омӯзгорон, падару модарон, аҳли зиё ва худи ҷавонон низ муҳим мебошад. Зеро пешгирии чунин зуҳуроти номатлуб аз баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ, ташаккули тафаккури солим, тарбияи ватандӯстӣ ва таҳкими масъулияти шаҳрвандӣ оғоз меёбад.

Терроризм яке аз шаклҳои хатарноки зӯроварӣ буда, бо истифода ё таҳдиди истифодаи амалҳои террористӣ барои расидан ба ҳадафҳои муайян алоқаманд аст. Чунин амалҳо метавонанд боиси ҳалокати инсонҳо, расонидани зарари ҷисмонӣ ва равонӣ, хароб гардидани иншоот ва халалдор шудани фаъолияти муътадили ҷомеа гарданд.

Экстремизм ё ифротгароӣ бошад, вобаста ба шакл ва хусусияти зуҳури худ метавонад дар шакли ақида, таблиғот ё фаъолияти зиддиқонунӣ, аз ҷумла даъват ба зӯроварӣ ва дигар амалҳои манънамудаи қонун, ифода ёбад. Ҳарчанд терроризм ва экстремизм бо ҳам робита доранд, ин ду мафҳум як маъно надоранд. Терроризм бештар ба амалҳои террористӣ ва таҳдиди истифодаи онҳо алоқаманд буда, экстремизм метавонад дар шаклҳои гуногуни ақидавӣ ва амалӣ зуҳур намояд. Ҳамзамон, ҳар гуна андешаи ғайримаъмулӣ, танқиди иҷтимоӣ ё фарқияти ҷаҳонбинӣ худ аз худ маънои экстремизмро надорад. Арзёбии ҳуқуқии ҳар гуна амал бояд дар асоси меъёрҳои дахлдори қонунгузорӣ сурат гирад.

Яке аз омилҳои нигаронкунанда дар ин самт кӯшиши ҷалби ҷавонон ба гурӯҳҳои ифротгаро тавассути паҳн намудани ақидаҳои тундрав, маълумоти бардурӯғ ва истифодаи эҳсосоту ноогоҳии онҳо мебошад. Дар баъзе ҳолатҳо, шахсони дорои тафаккури нокифояи интиқодӣ метавонанд зери таъсири таблиғоти ифротӣ қарор гирифта, ба амалҳои хатарнок ҷалб шаванд. Аз ин рӯ, ҷавонон бояд истифодаи дурусти шабакаҳои иҷтимоӣ, санҷидани дурустии маълумот ва муносибати интиқодӣ ба сарчашмаҳои иттилоотиро омӯзанд.

Дар шароити рушди технологияҳои иттилоотӣ интернет ба яке аз воситаҳои муҳими омӯзиш, муошират ва табодули дониш табдил ёфтааст. Бо вуҷуди ин, истифодаи нодурусти он метавонад барои паҳншавии маълумоти бардурӯғ ва таблиғоти ифротӣ замина фароҳам оварад. Бинобар ин, ҷавонон бояд ҳангоми истифодаи шабакаҳои иҷтимоӣ ҳушёр бошанд, ба ҳар гуна маълумоти беасос бовар накунанд ва аз паҳн намудани маводи дорои хусусияти хушунатангез ё барангезандаи бадбинӣ худдорӣ намоянд.

Яке аз роҳҳои муҳими пешгирии терроризм ва экстремизм ташаккули фарҳанги сулҳ, таҳаммулпазирӣ ва эҳтироми ҳамдигар мебошад. Ҷомеае, ки дар он арзишҳои инсондӯстӣ, адолат, муколама ва эҳтироми ҳуқуқу озодиҳои инсон ҷойгоҳи устувор доранд, барои ҳалли осоиштаи ихтилофҳо имкониятҳои бештар пайдо мекунад. Муколамаи созанда ва эҳтироми андешаҳои гуногун барои таҳкими ҳамдигарфаҳмӣ ва пешгирии низоъҳо мусоидат менамоянд.

Дар ин раванд нақши оила ва муассисаҳои таълимӣ махсусан муҳим аст. Падару модарон бояд ба тарбияи фарзандон, ҷаҳонбинӣ ва муҳити иҷтимоии онҳо таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир намоянд. Омӯзгорон бошанд, тавассути таълиму тарбияи босифат, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва ташаккули тафаккури интиқодии хонандагону донишҷӯён метавонанд дар пешгирии таъсири ақидаҳои ифротӣ саҳми назаррас гузоранд.

Ватандӯстии ҳақиқӣ танҳо дар сухан ифода намеёбад. Он, пеш аз ҳама, дар омӯзиши илм, аз худ намудани донишҳои муосир, иҷрои масъулияти шаҳрвандӣ, эҳтироми қонун, ҳифзи манфиатҳои қонунии ҷомеа ва саҳмгузорӣ дар ободии Ватан зоҳир мегардад. Ҷавонони ватандӯст бояд бо рафтори намунавӣ, меҳнати созанда ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ дар таҳкими сулҳу субот саҳм гузоранд.

Ҳамзамон, мубориза бо терроризм ва экстремизм набояд ба ташаккули бадбинӣ нисбат ба намояндагони миллатҳо, динҳо ё гурӯҳҳои иҷтимоӣ оварда расонад. Терроризмро набояд ба ягон миллат ё дин нисбат дод. Эҳтироми гуногунандешӣ, таҳаммулпазирӣ ва риояи ҳуқуқи инсон аз ҷумлаи омилҳои муҳими пешгирии хушунат ва таҳкими ҳамбастагии ҷомеа мебошанд.

Муқовимат ба терроризм ва экстремизм муносибати ҳамаҷониба ва ҳамкории пайвастаи давлату ҷомеаро тақозо мекунад. Ин раванд бояд на танҳо чораҳои ҳуқуқию амниятӣ, балки рушди маориф, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ, фароҳам овардани имкониятҳои созанда барои ҷавонон ва таҳкими фарҳанги сулҳро низ дар бар гирад.

Ҳар як омӯзгор, донишҷӯ, падару модар ва шаҳрванди кишвар метавонад дар ин самт саҳми арзандаи худро гузорад. Тарбияи насли донишманд, худогоҳ, соҳибмаърифат ва масъулиятшинос яке аз заминаҳои муҳими бунёди ҷомеаи босубот ва амн мебошад. Ҷавонон бояд дарк намоянд, ки ояндаи дурахшони Ватан на бо таассубу хушунат, балки бо илму дониш, меҳнати созанда, эҳтироми қонун, ваҳдат ва ҳамдигарфаҳмӣ бунёд мегардад.

Ҳамин тариқ, ҳифзи сулҳу субот, таҳкими ваҳдати миллӣ ва пешгирии терроризму экстремизм масъулияти муштараки тамоми аъзои ҷомеа мебошад. Ҳар қадар сатҳи маърифат, худшиносӣ ва масъулияти шаҳрвандии ҷавонон баланд бошад, ҳамон қадар имкониятҳои пешгирии зуҳуроти хатарнок ва таъмини ояндаи осоишта бештар мегарданд. Зеро ояндаи амну ободи Ватан аз андешаи солим, дониш, фарҳанги баланд ва амалҳои созандаи имрӯзаи ҳар яки мо оғоз меёбад.

 

Гулпарӣ ҲУСЕЙНОВА,

мудири кафедраи забонҳои хориҷии ДДМИТ