Дар замони муосир илм ва техника бо суръати хеле баланд рушд карда истодаанд. Ҳар рӯз технологияҳои нав ба ҳаёти инсон ворид мешаванд ва тарзи кор, таҳсил, муошират ва зиндагии моро тағйир медиҳанд. Яке аз дастовардҳои муҳимтарини илми муосир зеҳни сунъӣ мебошад. Зеҳни сунъӣ имрӯз яке аз самтҳои муҳими рушди ҷомеаи муосир ба ҳисоб меравад.

Зеҳни сунъӣ маҷмуи технологияҳоест, ки ба барномаҳо ва дастгоҳҳо имкон медиҳанд баъзе вазифаҳоеро иҷро кунанд, ки одатан ба қобилияти фикрронии инсон вобастаанд. Масалан, компютер метавонад матнро таҳлил кунад, забонро шиносад, тасвирҳоро муайян намояд, ба саволҳо ҷавоб диҳад ва аз маълумоти қаблан гирифташуда омӯзад.

Зеҳни сунъӣ ё Artificial Intelligence яке аз самтҳои муҳими информатика мебошад. Мақсади он сохтани системаҳоест, ки метавонанд маълумотро қабул, коркард ва таҳлил намуда, дар асоси он натиҷа пешниҳод кунанд.

Барои фаъолияти зеҳни сунъӣ алгоритмҳо, маълумоти зиёд ва технологияҳои муосири компютерӣ истифода мешаванд. Яке аз самтҳои муҳими он омӯзиши мошинӣ мебошад. Дар ин ҳолат система метавонад аз маълумот намунаҳо ва қонуниятҳоро омӯзад ва иҷрои вазифаҳоро беҳтар намояд.

Имрӯз мо зеҳни сунъиро дар бисёр ҷойҳо истифода мебарем, ҳатто баъзан бе он ки ба ин диққат диҳем. Ҷустуҷӯи иттилоот дар интернет, тарҷумаи автоматӣ, шинохти овоз, тавсияҳои видео ва мусиқӣ, филтрҳои аксҳо ва бисёр хизматрасониҳои дигар аз технологияҳои ба зеҳни сунъӣ асосёфта истифода мебаранд.

Яке аз соҳаҳое, ки зеҳни сунъӣ метавонад дар он нақши муҳим дошта бошад, маориф мебошад. Бо ёрии технологияҳои рақамӣ хонандагон ва донишҷӯён метавонанд маълумоти заруриро зудтар пайдо кунанд ва мавзуъҳои душворро бо роҳҳои гуногун омӯзанд.

Зеҳни сунъӣ метавонад барои шарҳ додани мавзуъҳои таълимӣ, тартиб додани машқҳо, таҳлили матн ва омодагӣ ба дарс истифода шавад. Омӯзгорон низ метавонанд аз чунин технологияҳо барои омода кардани маводи таълимӣ ва коркарди баъзе маълумот истифода баранд. Аммо истифодаи зеҳни сунъӣ набояд ҷойи омӯзиш ва фикрронии мустақили хонандаро гирад. Баръакс, он бояд ҳамчун воситаи ёрирасон истифода шавад. Хонанда бояд маълумоти гирифташударо фаҳмад, санҷад ва бо дониши худ муқоиса кунад.

Соҳаи тиб низ аз рушди технологияҳои зеҳни сунъӣ баҳра мебарад. Системаҳои компютерӣ метавонанд ҳаҷми зиёди маълумоти тиббиро таҳлил кунанд ва ба мутахассисон дар коркарди иттилоот ёрӣ расонанд.

Дар баъзе ҳолатҳо технологияҳои зеҳни сунъӣ барои таҳлили тасвирҳои тиббӣ, коркарди маълумоти беморон ва таҳқиқоти илмӣ истифода мешаванд. Ин технологияҳо метавонанд кори мутахассисонро осонтар намуда, барои таҳлили маълумоти зиёд вақти камтар талаб кунанд.

Бо вуҷуди ин, қарорҳои муҳими тиббӣ бояд аз ҷониби мутахассисони соҳаи тиб қабул карда шаванд. Зеҳни сунъӣ воситаи ёрирасон аст ва истифодаи он бояд бо масъулият анҷом дода шавад.

Дар иқтисод ва истеҳсолот низ зеҳни сунъӣ аҳамияти калон пайдо кардааст. Корхонаҳо метавонанд бо ёрии системаҳои интеллектуалӣ маълумоти бозорро таҳлил кунанд, талаботи истеъмолкунандагонро омӯзанд ва равандҳои кориро самараноктар ташкил намоянд.

Дар истеҳсолот технологияҳои автоматиконидашуда метавонанд баъзе корҳои такрориро иҷро кунанд. Ин ба корхонаҳо имкон медиҳад, ки вақт ва захираҳоро беҳтар истифода баранд.

Зеҳни сунъӣ метавонад дар пешгӯии талабот, таҳлили маълумоти молиявӣ, идоракунии захираҳо ва дигар равандҳои иқтисодӣ истифода шавад.

Имрӯз зеҳни сунъӣ ба ҳаёти ҳаррӯзаи одамон низ ворид шудааст. Телефонҳои ҳушманд, ёварҳои овозӣ, барномаҳои тарҷума, камераҳои муосир ва бисёр барномаҳои дигар аз усулҳои зеҳни сунъӣ истифода мебаранд.

Масалан, вақте ки телефон овози инсонро мешиносад ё клавиатура калимаи навбатиро пешниҳод мекунад, дар паси ин равандҳо технологияҳои муосири коркарди маълумот фаъолият мекунанд.

Зеҳни сунъӣ инчунин, барои тавсия додани филмҳо, мусиқӣ ва дигар маводҳои рақамӣ истифода мешавад. Системаҳо метавонанд дар асоси фаъолияти корбар пешниҳодҳои мувофиқ омода

Зеҳни сунъӣ як қатор имкониятҳои муҳим дорад. Аввалан, он метавонад ҳаҷми зиёди маълумотро дар муддати кӯтоҳ таҳлил кунад. Дуюм, технология метавонад иҷрои корҳои такрориро осон намояд. Сеюм, зеҳни сунъӣ метавонад ба инсон дар пайдо кардани маълумот ва қабули баъзе қарорҳои корӣ ёрӣ расонад.

Бартарии дигари он дар он аст, ки технология метавонад дар соҳаҳои гуногун аз илм ва маориф то саноат, нақлиёт ва хизматрасонӣ имкониятҳои истифодаи он васеъ истифода шавад.

Бо вуҷуди имкониятҳои зиёд, зеҳни сунъӣ масъалаҳои муайянеро низ ба миён меорад. Яке аз онҳо дурустии маълумот мебошад. Системаҳои зеҳни сунъӣ метавонанд баъзан маълумоти нодуруст ё нопурра пешниҳод кунанд. Аз ин рӯ, маълумоти муҳим бояд аз манбаъҳои боэътимод санҷида шавад.

Масъалаи дигар ҳифзи маълумоти шахсӣ мебошад. Ҳангоми истифодаи технологияҳои рақамӣ бояд ба амнияти маълумот диққати ҷиддӣ дода шавад.

Ҳамчунин, рушди босуръати зеҳни сунъӣ метавонад ба бозори меҳнат таъсир расонад. Баъзе вазифаҳои такрорӣ метавонанд автоматиконида шаванд, дар ҳоле ки талабот ба касбҳои нав ва малакаҳои рақамӣ зиёд мешавад. Аз ин рӯ, инсон бояд ҳамеша дониш ва малакаҳои худро такмил диҳад.

Ояндаи зеҳни сунъӣ бо рушди минбаъдаи технологияҳои рақамӣ алоқаманд аст. Эҳтимол дорад, ки дар солҳои оянда системаҳои интеллектуалӣ дар соҳаҳои бештар истифода шаванд.

Барои рушди дурусти ин технология муҳим аст, ки инсон дар маркази истифодаи он қарор дошта бошад. Қонунҳо, меъёрҳои ахлоқӣ ва масъулияти инсонӣ бояд ҳангоми таҳия ва истифодаи системаҳои зеҳни сунъӣ ба назар гирифта шаванд.

Ояндаи зеҳни сунъӣ танҳо ба қудрати технология вобаста нест. Он аз он вобаста аст, ки ҷомеа чӣ гуна истифодаи масъулиятнок ва оқилонаи ин технологияро меомӯзад.

Дар маҷмуъ, зеҳни сунъӣ яке аз дастовардҳои муҳими илму техникаи асри XXI мебошад. Он метавонад ба инсон дар омӯзиш, таҳлил, кор, тадқиқот ва бисёр соҳаҳои дигар кӯмак расонад.

Бо вуҷуди ин, зеҳни сунъӣ ҷойи пурраи инсонро гирифта наметавонад. Қобилияти эҷодкорӣ, масъулият, эҳсосот, таҷрибаи зиндагӣ ва арзишҳои инсонӣ аҳамияти махсус доранд. Аз ин рӯ, вазифаи асосӣ на танҳо рушди зеҳни сунъӣ, балки дуруст ва масъулиятнок истифода бурдани он мебошад. Агар технология бо дониш, ахлоқ ва масъулият истифода шавад, зеҳни сунъӣ метавонад барои рушди илм, маориф, иқтисод ва ҷомеа имкониятҳои нав фароҳам оварад.

Зеҳни сунъӣ воқеан яке аз технологияҳои муҳими замони мо мебошад ва омӯзиши он барои насли ҷавон метавонад яке аз қадамҳои муҳим ба сӯи ояндаи рақамӣ бошад.

 

Нусратуллозода Нилуфар Нусратулло,

омӯзгори ДДМИТ