Наврӯз яке аз қадимтарин ва зеботарин ҷашнҳои мардуми ориёӣ ба ҳисоб меравад. Ин ҷашн таърихи ҳазорсолаҳо дошта, рамзи эҳёи табиат, оғози зиндагии нав, дӯстӣ ва меҳрубонӣ мебошад. Наврӯз ҳар сол дар рӯзи 21 март, вақте ки шабу рӯз баробар мешаванд, таҷлил мегардад. Ин айём оғози фасли баҳор буда, табиат аз нав зинда мешавад, дарахтон гул мекунанд ва зиндагӣ бо рангу бӯи тоза оғоз меёбад.

Таърихи Наврӯз хеле қадим аст. Бисёре аз донишмандон мегӯянд, ки ин ҷашн ҳанӯз дар замони подшоҳони бостонӣ ба вуҷуд омадааст. Дар ривоятҳои қадим гуфта мешавад, ки подшоҳи афсонавӣ Ҷамшед рӯзи пирӯзии худро Наврӯз номид ва мардум он рӯзро ҳамчун рӯзи нав ва рӯзи шодӣ ҷашн гирифтанд. Аз ҳамон давра, ин ҷашн дар байни халқҳои гуногун паҳн шуд. Имрӯз Наврӯз на танҳо дар Тоҷикистон, балки дар бисёр кишварҳои ҷаҳон ҷашн гирифта мешавад.

Дар Тоҷикистон Наврӯз яке аз ҷашнҳои дӯстдоштатарини мардум аст. Пеш аз фаро расидани ин ид мардум хонаҳои худро тоза мекунанд, ҳавлӣ ва кӯчаҳоро мерӯбанд ва барои истиқболи баҳор омодагӣ мебинанд. Ин амал рамзи покӣ, навшавӣ ва оғози зиндагии тоза мебошад. Мардум бовар доранд, ки агар Наврӯзро бо дили пок ва муҳити тоза пешвоз гирем, тамоми сол бо хушбахтӣ ва баракат мегузарад.

Яке аз расму оинҳои зебои Наврӯз омода кардани Суманак мебошад. Суманак аз гандум тайёр карда мешавад ва занону духтарон шабона гирди дег ҷамъ шуда, бо суруд ва шодмонӣ онро мепазанд. Дар вақти пухтани суманак мардум сурудҳои наврӯзӣ мехонанд ва орзуҳои нек мекунанд. Суманак рамзи фаровонӣ, сабзиш ва некубахтӣ ба ҳисоб меравад.

Ҳамчунин, дар дастархони наврӯзӣ хӯрокҳои миллӣ, аз ҷумла оши палав, кӯлча, ҳалво ва меваҳои гуногун гузошта мешаванд. Дар баъзе хонаҳо дастархони “ҳафт син” ё “ҳафт шин” ороста мешавад, ки дар он ҳафт навъи ашёе гузошта мешавад, ки ҳар кадом маънои рамзӣ дорад. Масалан, сабза рамзи сабзиш, сирко рамзи сабр ва себ рамзи зебоӣ мебошад.

Дар рӯзҳои Наврӯз дар шаҳру деҳот чорабиниҳои фарҳангӣ, бозиҳои миллӣ ва барномаҳои консертӣ баргузор мешаванд. Ҷавонон дар мусобиқаҳои варзишӣ, аз ҷумла гӯштингирӣ, бузкашӣ ва дигар бозиҳои мардумӣ иштирок мекунанд. Ин чорабиниҳо фазои шодӣ ва дӯстиро байни мардум бештар мегардонанд.

Наврӯз на танҳо иди баҳор, балки иди дӯстӣ ва ваҳдат мебошад. Дар ин рӯз мардум ба дидорбинии якдигар мераванд, калонсолонро зиёрат мекунанд ва аз онҳо дуои нек мегиранд. Ин анъана эҳтироми бузургсолон ва мустаҳкам шудани муносибатҳои оилавиро нишон медиҳад.

Бо гузашти вақт аҳамияти Наврӯз боз ҳам бештар гардид. Соли 2010 Созмони Созмони Милали Муттаҳид Наврӯзро ҳамчун ҷашни байналмилалӣ эътироф намуд. Ин иқдом нишон медиҳад, ки Наврӯз на танҳо ба як миллат, балки ба тамоми инсоният тааллуқ дорад ва паёми сулҳ, дӯстӣ ва ҳамдигарфаҳмиро мерасонад.

Дар кишвари мо низ ҳар сол Наврӯз бо шукуҳу шаҳомати зиёд таҷлил мегардад. Барномаҳои идона, намоишҳои фарҳангӣ ва чорабиниҳои гуногун дар тамоми шаҳру ноҳияҳо баргузор мешаванд. Дар Душанбе ҳамасола ҷашни Наврӯз бо консертҳои бузург, намоиши ҳунарҳои мардумӣ ва бозиҳои миллӣ ҷашн гирифта мешавад.

Хулоса, Наврӯз ҷашни қадимӣ ва пурмаъноест, ки мардумро ба дӯстӣ, меҳрубонӣ, покӣ ва эҳтироми табиат даъват мекунад. Ин ид ба инсон умеди нав, рӯҳияи тоза ва боварӣ ба ояндаи нек мебахшад. Наврӯз рамзи зиндашавии табиат ва оғози зиндагии нав буда, ҳамеша дар қалби мардум ҷойгоҳи махсус дорад.

Суҳайлӣ ҲАЛИМОВ

раиси ҷавонони факултети менеҷмент ва ҳуқуқи иқтисодӣ