Коррупсия яке аз масъалаҳои ҷиддии ҷомеаи муосир ба ҳисоб рафта, ба рушди иқтисодӣ, суботи иҷтимоӣ ва эътимоди шаҳрвандон ба сохторҳои давлатӣ таъсири манфӣ мерасонад. Ин зуҳуроти номатлуб дар шаклҳои гуногун, аз ҷумла ришваситонӣ, суиистифода аз мансаб, порахӯрӣ ва истифодаи ғайриқонунии захираҳои молиявии давлатӣ зоҳир мегардад. Коррупсия монеаи бузург дар роҳи пешрафти ҷомеа ва ташаккули фарҳанги баланди ҳуқуқӣ мебошад.

Яке аз пайомадҳои асосии коррупсия зарари иқтисодӣ мебошад. Вақте ки маблағҳои давлатӣ ба ҷойи истифодаи самаранок барои манфиатҳои шахсӣ сарф мешаванд, имкониятҳои рушди соҳаҳои муҳими ҳаёт маҳдуд мегарданд. Сохтмони мактабҳо, беморхонаҳо, роҳҳо ва дигар иншооти зарурӣ метавонад зарар бинад. Коррупсия ҳамчунин ба фаъолияти соҳибкорӣ монеа эҷод намуда, боиси коҳиш ёфтани рақобати солим ва паст шудани эътимоди сармоягузорон мегардад. Дар натиҷа, имкониятҳои таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва беҳтар намудани сатҳи зиндагии аҳолӣ кам мешаванд.

Пайомади дигари коррупсия афзоиши нобаробарии иҷтимоӣ мебошад. Дар ҷомеае, ки дар он баъзе масъалаҳо тавассути ришва ҳал карда мешаванд, ҳуқуқу имкониятҳои шаҳрвандон баробар амалӣ намегарданд. Шахсони дорои имкониятҳои молиявӣ метавонанд ба баъзе имтиёзҳо дастрасӣ пайдо кунанд, дар ҳоле ки шаҳрвандони камбизоат аз чунин имкониятҳо маҳрум мемонанд. Ин ҳолат эҳсоси беадолатиро ба вуҷуд оварда, норозигии иҷтимоиро зиёд мекунад.

Коррупсия ба соҳаҳои маориф ва тандурустӣ низ таъсири манфӣ мерасонад. Агар қабули донишҷӯён, баҳогузорӣ ё гирифтани ҳуҷҷатҳои зарурӣ бо роҳи ғайриқонунӣ сурат гирад, арзиши дониш ва меҳнати ҳалол паст мешавад. Дар соҳаи тандурустӣ бошад, коррупсия метавонад дастрасии баробари шаҳрвандонро ба хизматрасониҳои тиббӣ халалдор созад. Дар натиҷа, на танҳо сифати хизматрасонӣ коҳиш меёбад, балки боварии мардум ба муассисаҳо низ коста мегардад.

Аз ҷиҳати ахлоқӣ, коррупсия метавонад ба ташаккули ҷаҳонбинии нодуруст дар ҷомеа мусоидат кунад. Агар инсонҳо ба хулоса оянд, ки муваффақият ба пулу робита вобаста аст, ҳисси масъулиятшиносӣ ва эҳтиром ба қонун заиф мешавад. Махсусан, барои ҷавонон чунин муҳит метавонад таъсири манфӣ дошта бошад, зеро онҳо дар раванди ташаккули арзишҳои ахлоқӣ қарор доранд. Аз ин рӯ, тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи ростқавлӣ, адолат ва эҳтироми қонун аҳаммияти калон дорад.

Барои пешгирии коррупсия танҳо фаъолияти мақомоти давлатӣ кофӣ нест. Дар ин самт иштироки фаъолонаи тамоми ҷомеа зарур мебошад. Баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, таъмини шаффофияти фаъолияти муассисаҳо, назорати истифодаи маблағҳои давлатӣ ва ҷорӣ намудани тартиботи одилонаи хизматрасонӣ метавонанд барои коҳиш додани ин зуҳурот мусоидат намоянд. Ҳамчунин, ҳар як шаҳрванд бояд аз додану гирифтани ришва худдорӣ карда, дар доираи қонун амал намояд. Тарбияи оилавӣ ва таълими мактабӣ низ бояд арзишҳои ростқавлӣ, поквиҷдонӣ ва масъулиятшиносиро тақвият бахшанд.

Хулоса, коррупсия падидаест, ки ба иқтисодиёт, адолати иҷтимоӣ, ахлоқи ҷомеа ва ояндаи давлат таъсири манфӣ мерасонад. Мубориза бо он вазифаи танҳо як ниҳод нест, балки масъулияти муштараки давлат ва шаҳрвандон мебошад. Ҳар як шахс бо риояи қонун, эҳтиром ба ҳуқуқи дигарон ва даст кашидан аз амалҳои ғайриқонунӣ метавонад дар пешгирии коррупсия саҳм гузорад. Ҷомеаи солим дар заминаи адолат, шаффофият ва меҳнати ҳалол ташаккул меёбад. Пас, мубориза бо коррупсия қадами муҳим дар роҳи бунёди ҷомеаи пешрафта, обод ва одилона мебошад.

 

Сулаймон ДӮСТОВ,

омӯзгори кафедраи ҳуқуқи иқтисодӣ ва молиявии ДДМИТ